Je kent het wel: je bent met vakantie geweest, je kon een paar versnellingen lager leven, de batterij is opgeladen. Nu ben je thuis en neem je je voor: ik ga het dit jaar anders aanpakken, ik houd deze rust en dit tempo vast. Dat dacht ik ook toen ik met pensioen ging. Leven op het ritme van je adem.

Ik heb voor mijn moestuin een hele kist gereedschap. Er zit van alles in. Hulpstukken als schoffels, harken en spatels die ik op een steel kan klikken. Een bollenplanter. Opbindtouw. Een zuurmeter. Nou ja, nog veel meer. Maar het meest dierbare is voor mij de aftandse schrepel van mijn vader.

Er is al zoveel over geschreven. Moet ik dan ook nog een duit in de zak doen? Dat vroeg ik mezelf af. Maar week na week groeide de aandrang. Ik heb het over het verschrikkelijke drama dat zich afspeelt in Gaza.

Ik heb nog de mooie tijden meegemaakt dat, wanneer de kindernevendienst begon, een kwart van de kerk leegstroomde. Vooraf werd dan een gesprekje door de dominee met de kinderen aangeknoopt. Ik vond het een feest. Dat feestelijke is tegenwoordig wel vaak af.

Populisten leven van de woede in de samenleving. Maar oplossen doen ze die ook niet zomaar één, twee, drie. Daardoor lijken ze op den duur vooral gebaat bij het vergroten van de woede. Olie op het vuur – dat zal steeds meer hun handelsmerk blijken.

Ik kwam het woord tegen in een boek van Maarten ’t Hart. Hij citeert een brief van zijn Hongaarse vertaler. Deze vertaler gebruikt in zijn brief het woord: ‘zielsverlamming’. Het bleef bij mij hangen.

Het viel me in de editie van Trouw van afgelopen zaterdag op: drie heel verschillende artikelen met één overeenkomst - groeiende openheid voor religie. Niet nieuw. Met een zekere regelmaat zijn er in de afgelopen jaren signalen waar te nemen van het ‘smelten’ van kille vooroordelen over godsdienst. Er verschijnen sneeuwklokjes.

Woensdag 6 november was een zwarte dag. Trump won de Amerikaanse verkiezingen. Met een land slide nog wel. Een ramp. Ik was er ziek van. Op Facebook postte ik dan ook een groot zwart vlak zonder commentaar.

Op mijn stapeltje ‘spirituele voeding’ liggen vijf boeken. Ik lees er dagelijks in. Er is één uitzondering. Het is een boekje dat ik ooit kocht in België op een brocantemarkt. Het heet ‘Petit Dominical Français’. Ik kijk er maar af en toe in. Het ligt er vooral als symbool.

Toen een vroegere docent van mij (Okke Jager) met pensioen ging, verheugde hij zich: ‘Nu kan ik een dag over een komma doen.’ Schrijven was zijn lust en zijn leven. Nu had hij alle tijd om dat in rust te doen. Nou, vergeet het maar. Het grote cliché over pensioen is waar: je lijkt wel minder tijd te hebben dan ooit.