Over verbeelding, geloof en de dingen die er werkelijk toe doen.
Recensies
Besprekingen van wat Piet las, zag en beluisterde.
Ik moet eerlijk bekennen dat ik nog nooit eerder ‘een Koos van Zomeren’ las. Zo noemt een vriend van me dat: ‘een Koos van Zomeren’. Hij is een adept. Op zijn aanraden greep ik er dan ook naar één. Zijn nieuwste. Een dagboek. Het beviel – maar deels.
De lijst van publicaties van Abdelkader Benali is lang. Hij is een gevestigd schrijver. Als hij dan een boek zijn ‘levenswerk’ noemt, is het extra opletten geblazen: dit moet wel een bijzonder boek zijn.
In de inleiding van dit boek legt Han zijn kaarten meteen op tafel: ‘Sinds enige tijd is Simone Weil in me gevaren. Zij heeft een plek veroverd in mijn ziel. Nu leeft en spreekt ze in mij verder.’ Dat is niets teveel gezegd. Hoewel de ondertitel spreekt over een ‘dialoog’ met Simone Weil, is hij veeleer haar spreekbuis.
In 1993 verscheen de naam van Jeff Buckley als een komeet aan de sterrenhemel van de popmuziek. Zijn album ‘Grace’ maakte indruk en leek de belofte van een glansrijke carrière in zich te houden. Maar Buckley overleed op 30-jarige leeftijd (1997).
Het werk van Dirk de Wachter lezen is hem hardop horen mijmeren: hij schrijft zoals hij praat. En hij doet dat behalve smakelijk ook altijd respectvol. Hij is een mens van zachte waarden. Dat bewijst hij ook in zijn nieuwste boek.
Al zolang er literatuur bestaat worden er dierenfabels geschreven. De Griekse dichter Aesopus en de Franse schrijver Jean de La Fontaine zijn de bekendste schrijvers van fabels. Hier te lande kennen we natuurlijk Toon Tellegen. Het aardige van dierenfabels is dat menselijke eigenschappen of problemen op dieren overgedragen kunnen worden. Jan Bouwstra laat de dieren filosoferen.
Waarom slagen we er maar niet in de klimaatverandering aan te pakken? Deze vraag die tijdens een gesprek met haar kinderen naar boven kwam, werd de aanleiding voor dit boek. ‘Essay’ noemt Van Iperen het: een probeersel.
De oorlog in Gaza slaat lam. Je kunt natuurlijk deelnemen aan de rode lijn-demonstraties. Vooral doen, zou ik zeggen. Maar je kunt ook bundels lezen van Palestijnse dichters. Het is een vorm van verdieping die oneindig veel verder reikt dan wat aan talkshowtafels beweerd wordt. En: door zo'n bundel te kopen en te lezen geef je ook stem aan…
Van Gerbrand Bakker werden al drie delen in de befaamde reeks van Privé-domein uitgegeven. Er is nu een vierde deel aan toegevoegd. Geen enkele andere Nederlandse schrijver werd die eer toebedeeld. En ik heb het gevoel dat het niet het laatste deel zal zijn. Bakker lezen werkt verslavend.
Toon Tellegen is bekend van verhalen en van (vaak surrealistische) gedichten. Waar gaat het in dit boek dan om: om verhaaltjes of gedichten? Ik aarzel. Al tendeer ik meer naar verhalen. Ze gaan over de dood. Tellegen is al langer met de dood bezig.
Regisseur Ken Loach maakte in de afgelopen jaren veel geprezen sociale drama’s. ‘I, Daniel Blake’ over een man die een uitkering geweigerd wordt terwijl hij ziek is, ‘Sorry We Missed You’ over een pakketbezorger die wordt uitgebuit. ‘The Old Oak’ maakte de trilogie compleet.
Je hebt dit boekje in een paar minuten uit én je kunt er maanden mee doen. Dat laatste is natuurlijk de bedoeling. In de ondertitel staat niet voor niets het woord ‘meditatie’.
De schrijver Jon Fosse, de Nobelprijwinnaar van 2023, is in Nederland vooral bekend vanwege zijn ‘Septologie’, een verhaal in zeven delen. Ik las ze ademloos. Geheel dankzij zijn geheel eigen manier van vertellen.
Ik las deze biografie veel te laat. Maar ja, ik moest andere boeken voor laten gaan. Twee extreem warme dagen hielden me van mijn gewone werkzaamheden af. En dus greep ik jaren na verschijnen (2016) naar dit boek. Ik las het in één adem uit.
Mariann Budde, bisschop van het episcopaal bisdom van Washington, kwam kort na de inauguratie van president Trump prominent in het nieuws. Tijdens een interreligieuze dienst ter gelegenheid van zijn presidentschap deed zij een beroep op hem ter wille van alle mensen die alle reden hadden om doodsbang te zijn voor zijn beleid.
Byung-Chul Han is een spraakmakend filosoof. Toch had ik nog nooit van hem gehoord. Totdat ik een artikel over hem las in de Groene Amsterdammer. Ik raakte meteen geïnteresseerd en kocht het nieuwste boek van deze van oorsprong Koreaanse schrijver. Ik werd niet teleurgesteld.
Bob Dylan is een fenomeen. ‘You burst on the scene,’ zong zijn voormalig geliefde Joan Baez in haar weergaloze song ‘Diamonds and Rust’ over hem: je bestormde het toneel. Opeens was hij er. En hij is nooit meer weggegaan. Al zal hij in zijn leven diverse malen van kleur verschieten.
Soms gebeurt het: dat een gedichtenbundel je van de sokken blaast. Meestal gaat het dan om een nieuwe bundel. Maar als het een verzameld werk is of een gedeelte ervan, ja, dan heb je als poëzieliefhebber toch verschillende keren een boot gemist. Het overkwam mij bij Hans Tentije (1944-2023).
Frits de Lange is al jaren gefascineerd door leven en werk van Simone Weil (1909-1943). Hij spreekt zelfs van een vriendschap. Een vriendschap die evenwel niet zonder irritaties is. Maar telkens wint de betovering die van haar uitgaat.
De film werd de lucht ingeschreven. Vier sterren in Trouw! Dus wij vol verwachting naar de bioscoop. Maar toen het bioscooplicht weer aanging keken vrouwlief en ik elkaar aan: ‘Echt?! Is dit alles?’
Het is een wonderlijke combinatie: de Zeeuwse singer-songwriter Tonnie Dieleman (artiestennaam: Broeder Dieleman) en Colin H. van Eeckhout, frontman van de Belgische post-metal band Amenra. Toch bundelden zij de krachten met als resultaat: het van religie doordrenkte album ‘Sober Maal’.
De film ‘Monsieur Aznavour’ is natuurlijk een biopic. Dergelijke films hebben een groot voordeel: als ze niet al te ver bezijden de waarheid zijn, besparen ze je het urenlang lezen van een biografie. Het nadeel: als zo’n film een lang leven in beeld wil brengen, dreigt het gevaar van een staccato van ‘en toen-en toen-en toen’. Dat is ook de Achilleshiel van deze film. En toch is hij de moeite waard.
Kan een mens opknappen van poëzie? Elke liefhebber van gedichten zal die vraag met een juichend ‘ja’ beantwoorden. Maar wie niet vertrouwd is met gedichten, zou dit boek eens moeten lezen. Met zes afdelingen in zijn ‘apotheek’ biedt Philip Huff voor elke kwaal of tekort in het leven een ‘medicijn’.
Kyshona Armstrong (artiestennaam Kyshona) is een veelzijdige vrouw. Op haar website noemt ze zich artiest, songwriter, activist, muziektherapeut en verbinder. Ze maakt het allemaal waar op haar vierde album. De rode draad op de cd wordt gevormd haar familie. Ze heeft veel aan hen te danken, vooral aan haar grootvader die een prominente rol krijgt op Legacy.
Er werd lang naar de nieuwe plaat van Nick Cave uitgekeken. De koning van de gothic rock zou met zijn groep The Bad Seeds een album uitbrengen waarop geloof en vreugde centraal zouden staan. Opmerkelijk, vooral omdat vorige albums in het teken stonden van het verlies van twee zonen.
Een saxofoon en een accordeon – het is een ongewone combinatie, maar de Noorse musici Seim en Haltli hebben het al eerder bewezen: het levert mooie muziek op. Neem plaats op een gemakkelijke stoel, een glaasje wijn erbij, doe je ogen dicht en geniet van een bijzondere luisterervaring.
Willem Jan Otten maakte een zorgelijke periode in zijn leven mee: hij werd ziek. Dat is althans af te leiden uit menig gedicht in zijn nieuwe bundel. Zijn leven stond (staat?) zelfs op het spel. De zorgen en angsten die daarmee gepaard gaan, bepaalden de toon van deze bundel.
De roman ‘Lied van de profeet’ won in 2023 de prestigieuze Booker Prize. Dat moet dus een goed boek zijn, dacht ik. Toch had ik wisselende leeservaringen. Maar gaandeweg moest ik me gewonnen geven: een bijzondere roman.
In het liedboek van mijn kerk (PKN) staan twee teksten van Charles Wesley (1707-1788), de Engelse theoloog en dichter die leider was van de methodistische beweging: Lied 481 en 754. Dat hadden er misschien wel meer mogen zijn, zo ontdekte ik bij het beluisteren van het nieuwste album van de Nederlandse singer-songwriter Johan Jeras.
Kanafani’s meest bekende boek verscheen al in 1963, maar het is (helaas) nog steeds verrassend actueel. Niet alleen omdat de hoofdpersonen Palestijnen zijn, maar ook omdat het verhaal een op een nog steeds het verhaal is van illegale immigranten uit tal van landen.
Toen Johnny Cash door zijn platenmaatschappijen Columbia en Mercury aan de dijk was gezet, zat zijn carrière min of meer aan de grond. Toch bleef hij demo’s maken. Die zijn nu door zijn zoon John Carter Cash onder het stof vandaan gehaald. Met andere musici speelde hij die demo’s in.
Twee ex-geliefden die elkaar bij toeval weer tegenkomen: het is een veelgebruikt thema in boeken en films. Ook in deze film draait het hier om. Hij, Mattieu, een bekend acteur; zij, Alice, een vrouw die zich teruggetrokken heeft in een dorpje aan de kust van Bretagne. De titel ('Naseizoen)' slaat op de periode in hun leven en het jaargetijde waarin de ontmoeting plaatsvindt, vijftien jaar nadat ze uit elkaar gingen.
Toen zijn moeder in 1996 zeventig werd, ging schrijver Bart Moeyaart met haar drie dagen naar Parijs. De herinneringen aan die reis vormen de ruggengraat van het boek waaromheen Moeyaart min of meer een autobiografie schrijft. In die autobiografie speelt een ander belangrijk thema: zijn coming out als homo tegen de achtergrond van het gezin waar hij uit komt.
Wat een explosie van muzikale creativiteit! De nieuwste Vampire Weekend zou zomaar nummer 1 op mijn jaarlijstje kunnen worden. Ik weet het: het is nog maar halverwege het jaar. En de nieuwste Nick Cave moet nog komen. Maar het mag duidelijk zijn: ik ben onder de indruk.
Het nieuwste album van Chantal Acda opent met een flageolet van de Amerikaanse topgitarist Bill Frisell: een geluid uit duizenden. Als dan ook nog al snel de bas invalt van Thomas Morgan, weet je: Acda heeft zich opnieuw weten te omringen met de beste musici.
Als een kunstenaar spreekt over het geloof, spits ik mijn oren. Als een kunstenaar pósitief spreekt over geloof, spits ik mijn oren nog meer. Maar als een kunstenaar zelf een theologie schrijft, heeft hij in mij een meer dan geïnteresseerde lezer. Zo begon ik aan het boek van de New Yorkse kunstenaar Makoto Fujimura: gretig.
De Amerikaanse zanger, gitarist en producer T Bone Burnett maakte ruim twintig jaar geen soloalbum. Recent bracht hij nog wel in een samenwerkingsverband twee eigenaardige, moeilijk toegankelijke platen uit. Maar gelukkig is daar nu weer een ‘normaal’ album. Hoewel dit album misschien nu juist weer een tikkeltje ‘abnormaler’ had gekund.
De meeste mensen kennen Joseph Roth van romans en verhalen. Dat hij ook journalist was, is minder bekend. Het was in zijn jonge jaren toen de wereld nog nagistte van de Eerste Wereldoorlog. Met name de kaart van Midden-Europa veranderde per jaar.
Toen singer-songwriter Aoife O’Donovan in 2019 gevraagd werd een bijdrage te leveren aan de 100-jarige viering van vrouwelijk kiesrecht, koos zij ervoor om muzikaal de spotlight te zetten op suffragette Carrie Chapman Cat. Het leverde een prachtig album op.
De dorpen Barbizon en Pont-Aven in Frankrijk, en Worpswede in Duitsland, zijn bekend geworden als kunstenaarskolonies. Maar dat wij er ook één hadden, kijk, dat was een verrassing, althans voor mij.
Spelen met een hees of fluisterend geluid, dat is het handelsmerk van de Noorse trompettist Arve Henriksen. Je komt het wel meer tegen bij jazz-musici uit Scandinavië. Ook op het nieuwste album van Henriksen hoor je dit kenmerkend geluid. Bijzonder is dat hij het album maakte met de Nederlandse pianist Harmen Fraanje.
We leven in tijden van sterke polarisatie. Ieder van ons bevindt zich in een eigen bubbel. Vanuit die bubbels bestoken wij andere bubbels. Maar dat die situatie niet nieuw is, toont het essay van George Orwell uit 1945. Bas Heijne schreef er een inleidend essay bij.
Massimo Recalcati is een Italiaanse psychoanalyticus. Hij doceert aan de universiteiten van Verona en Pavia. Hij heeft – zo lees ik op de achterflap – al vele boeken schreven. Maar bij mijn weten is dit het eerste boek dat van zijn hand verscheen in het Nederlands. Ik ben onder de indruk.
Ik ben een fan van Bernstein. In de jaren negentig verscheen bij Deutsche Grammophon de ‘Leonard Bernstein Edition’. Ik heb ze grijsgedraaid. En: leerde via hem een aantal andere Amerikaanse componisten kennen waar ik meer van ging ontdekken (Aaron Copland!). Daarom was ik benieuwd naar de film.
David Grossman is Israëls bekendste schrijver en een geducht criticus van het beleid van zijn land. In deze bundel is een aantal toespraken en artikelen van de afgelopen tijd gebundeld. Het boekje opent met zijn reactie kort na de dramatische inval van Hamas op zaterdag 7 oktober.
De Amerikaanse singer-songwriter Damien Jurado kennen we van lo-fi-opnamen: opnamen die met opzet van lager kwaliteit zijn, gruiziger, minder gepolijst. Maar meestal waren zijn liedjes herkenbare folk-songs. Maar op zijn nieuwste album stapt hij buiten die comfortzone. Al zijn de opnamen nu wel heel erg gruizig!
Tijdens de coronacrisis schreef Willem Jan Otten in het Katholiek Nieuwsblad elke week over de Schriftlezingen die die zondag op het rooster stonden. ‘Zondagmorgen’ heet het boek waarin zijn overdenkingen werden gebundeld. Maar na die cyclus schreef hij door. Niet aan Bijbellezingen, maar aan hoe Christus ‘werkt’ in mensen.
Voor wie wegens ruimtegebrek boeken de deur uit gaat doen: pas op! gooi niet teveel weg. Ik deed dat wel. De serie ‘Het verhaal gaat’ bijvoorbeeld. De onnavolgbare verteller Nico ter Linden (hij overleed in 2018) schreef zes delen. En ik maakte er gretig gebruik van. Tot ze naar de kringloop gingen. Maar gelukkig: er is een oplossing.
De folkmuziek blijft een onuitputtelijke bron. Als iemand dat weet is het Rufus Wainwright wel. Hij werd geboren in misschien wel de meest muzikale familie van Noord-Amerika. Zijn vader, moeder, zus en tante hebben allemaal verdienstelijke sporen getrokken in de muziek. Hoewel Rufus zelf muzikaal eigen wegen koos, kreeg hij de liefde voor folkmuziek van huis uit mee. Hij weet dus dat er wat te halen valt.
Beeldend kunstenaar en schrijver Miek Zwamborn woont samen met haar partner Rutger Emmelkamp (R. zoals hij in dit boek wordt aangeduid, is ook kunstenaar) op het Schotse eiland Mull. Ze doet op veelkleurige en veelvormige wijze verslag van haar ervaringen als eilandbewoonster.
Singer-songwriter Iris DeMent overvoert de markt bepaald niet met albums. Haar laatste studiowerk dateert alweer van acht jaar geleden. Maar ze noemt zich dan ook niet een songWRITER maar songWAITER. Het is vaak wachten. Maar haar laatste album maakte het wachten de moeite waard.
‘Je hoeft maar drie regels te lezen uit met name zijn latere werk en je weet: dat is Reve. Veel mensen zien dat als een teken van kracht, ik zie het eerder als een zwakte.’ Aldus Arnon Grunberg in zijn nieuwste essaybundel. Laat dat nu uitgerekend de reden zijn waarom ik – al vanaf ‘Blauwe maandagen’ en ‘De troost van slapstick’ - de fictie van Grunberg zelf minder waardeer dan zijn essays: ik mis een eigen vertelstem.
Het eerste concert dat ik van Bob Dylan meemaakte was in 1978 in De Kuip. Toen al ‘vermaakte’ hij zijn songs, zodat je als concertbezoeker even nodig had om ze te herkennen. Dat is ook nu nog het geval. De laatste jaren zelfs zozeer dat ik een keer zijn allerbekendste (‘Blowing in the Wind’) pas halverwege kon plaatsen. Maar dat heeft ook te maken met zijn steeds gruiziger geworden stem.
Dat een sterrencast niet altijd een garantie is voor een goed resultaat, laat deze film zien. Het puikje van de Engelse tv- en filmwereld werkte aan ‘Allelujah’ mee: Judi Dench, Jennifer Saunders, Derek Jacobi, David Bradley, en ik zag nog een paar bekende gezichten voorbij komen. Toch werd ik nergens de film ingesleept.
Verhalen over het vissen – je zou zeggen: dat moet wel saai zijn. Maar wie de verhalenbundel van Ota Pavel ter hand neemt, kan hem maar moeilijk weer wegleggen. Al blijkt pas tegen het eind wat de betekenis van het vissen voor de schrijver ten diepste is.
Wat staat er in de kern van de meeste dorpen en steden? Een kerk en een kroeg natuurlijk. Wel, dat is precies wat Ad Vanderveen met de titel van zijn nieuwe album bedoelt. En hij nam er dat album ook op. In de kerk én in de kroeg.
Hoeveel valt er te zeggen van een album dat slechts 33 minuten duurt? In het geval van Paul Simon’s zwanenzang (want dat lijkt het te zijn) nog teveel om in een - voor mijn doen - lange bespreking kwijt te kunnen. Laat ik beginnen met de conclusie: ik vind het een monumentaal werk.
Gerbrand Bakker is een gevestigde naam in literair Nederland. Ik kwam al veel lovende besprekingen van zijn werk tegen. Zelf las ik hem nog nooit (afgezien van zijn columns in Trouw). Zijn nieuwste boek nodigt mij uit zijn eerdere werk met terugwerkende kracht te verkennen.
In veel kringloopwinkels zijn goede en vaak nog puntgave boeken voor een habbekrats te koop. Onder de noemer 'krinloopvondst' bespreek ik af en toe zo'n vondst. Geen nieuw verschenen boek dus, maar wel de moeite meer dan waard.
Wie vertrouwd is met het dichtwerk van Toon Tellegen, kan zonder zijn naam te zien een nieuw gedicht herkennen. Het heeft een eigen, niet met andermans werk te verwarren stijl. In ‘Langs een helling’ treffen we weer het beproefde procedé aan, maar tegelijk is het ook anders: Tellegen wordt ouder en dat merken we.
Joe Henry zwoer op zijn laatste albums bij soberheid: een akoestische gitaar en een blaasinstrument – dat was het wel zo’n beetje. Mooie albums, daar niet van, maar het deed mij weleens verlangen naar zijn oudere werk. Maar ziedaar: alleen al de opening op zijn nieuwe album ‘All The Eye Can See’ zet een heel andere toon.
De dichter Cor Jellema schreef een indrukwekkend oeuvre bij elkaar: ruim 600 pagina’s telt zijn verzameld werk. Maar het duurde lang voordat hij echt naam maakte. De vorig jaar verschenen, aan hem gewijde biografie brengt Jellema's jarenlange strijd om erkenning in beeld.
De serie van Bob Dylan's bootlegs die platenmaatschappij Columbia al jaren uitbrengt, kent inmiddels een hoge status. Aan die serie is nu een bijzonder album toegevoegd: opnames van de sessies van ‘Time Out Of Mind’, uitgerekend het album dat het Dylan-vuur weer in mij deed ontbranden.
In veel kringloopwinkels zijn goede en vaak nog puntgave boeken voor een habbekrats te koop. Onder de noemer 'krinloopvondst' bespreek ik af en toe zo'n vondst. Geen nieuwverschenen boeken dus, maar wel de moeite meer dan waard.
De schrijfster voert ‘leegte’ toe aan de zeven hoofdzonden die binnen het christendom benoemd worden. Behalve instemming roept ze met haar boek ook vragen op. ‘Het verlaten individu’, maar door wie verlaten? En kan de leegte van die verlatenheid dan nog wel zonde heten? Toch geeft haar boek te denken.
n veel kringloopwinkels zijn goede en vaak nog puntgave boeken voor een habbekrats te koop. Onder de noemer 'krinloopvondst' bespreek ik af en toe zo'n vondst. Geen nieuwverschenen boeken dus, maar wel de moeite meer dan waard.
Jeb Loy Nichols heeft een aantal jaren geleden Amerika verruild voor Engeland. Aanvankelijk koos hij Londen als woonplaats, maar na een aantal jaren zocht hij rust op het platteland van Wales. Daar leeft hij nu zeer eenvoudig. Zijn nieuwste album is er de weerslag van.
Nooit geweten dat Cohen’s succesnummer ‘Halleluja’ in de vertolking door andere artiesten bekend is geworden. Maar ik had het kunnen weten: ik leerde het nummer zelf via de cd ‘Grace’ van de betreurde Jeff Buckley kennen. Daarvóór had John Cale het al gezongen. Nog een wonder dat deze laatste het nummer ontdekte, want de platenbaas van Cohen had het afgekeurd.
Dat Bob Dylan een magnifieke kennis heeft van de Engelstalige popgeschiedenis bewees hij al met het radioprogramma Theme Time Radio Hour. Maar nu bewijst hij het opnieuw met een boek dat in de Nederlandse vertaling dezelfde titel meekreeg als in het Engels (waarom eigenlijk?): ‘The Philosophy of Modern Song'. Een prachtig boek, al is het woord ‘Philosophy’ wel wat pretentieus.
Trygve Seim is een wereldberoemd saxofonist, artiest bij de gerenommeerde platenmaatschappij ECM en… bepaald niet afkerig van religieuze muziek. Met pianist Andreas Utnem maakte hij al eens ‘Purcor’ (2010), een album met liturgische muziek. En nu maakten de twee een album met Kerstliederen.
De sirenen waren in de Griekse mythologie vrouwen die met hun zangstem hun toehoorders verleidden. ‘A Closer Distance’, het album van Chantal Acda en Bruno Bavota, dringt de vergelijking met deze sirenen niet alleen op door de gelijknamige tweede track ‘Sirens’, maar ook door de etherische zang van Acda, ondersteund door het subtiele pianospel van Bavota. Wat een mooi album!
Het wereldberoemde boek van Erich Maria Remarque is voor de derde maal verfilmd, dit keer door Netflix. De film toont de wreedheid van oorlog in alle openheid. Ik ben blij dat ik hem overdag bekeek (voordeel van de pensionado), want nu kon ik de rest van de dag bijkomen van alle geweld en werd de nachtrust niet al te zeer verstoord. Want wat een huiveringwekkende film.
Etty Hillesum, de jonge joodse vrouw die beroemd geworden is door het dagboek dat zij tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft bijgehouden, is uitgegroeid tot bijna een moderne heilige. Nu haar biografie verscheen, was voor mij de spannende vraag of het beeld dat het dagboek oproept overeind blijft. Vooraf alvast dit: de biografie is fantastisch geschreven; ik las haar in één ruk uit. Hulde dus voor schrijfster Judith Koelemeijer.
Wim Bevelander is een bekende naam in kerkelijk Nederland. Sinds jaar en dag wordt hij gevraagd om in kerkdiensten te spreken en te zingen. Wim is dan ook van vele markten thuis. Dit jaar zit hij 40 jaar in het vak. En dat werd gevierd, ook met een nieuw album.
Wat een pageturner! Ik kende uiteraard de naam van Michel van Egmond van de voetbalbiografieën die hij schreef ('Kieft' en 'Gijp') en die maandenlang hoog op de boekenlijstjes stonden, maar las ze nooit. Een misser, merkte ik nu. Want wat een vaardig schrijver is hij!
Mijn Noors is niet al te best maar in ‘Vaer sterk, min sjel’ zie ik nog wel de woorden ‘Wees sterk, mijn ziel’. Een religieus lied, zo schatte ik in. Maar kan dat wel kloppen: op een jazz album? Het bleek te kloppen. En het is niet het eerste kerkelijk gezang dat het Tord Gustavsen Trio bewerkt. Al blijft het wel een uitzondering. Maar mijn nieuwsgierigheid was gewekt.
Netflix staat meestal garant voor interessante films. Toen de aangekondigde film over Marilyn Monroe op de streamingsdienst verscheen, keek ik meteen. Maar laat ik met de deur in huis vallen: ‘Blonde’ vond ik ondanks de hoge verwachtingen en het hoog aantal sterren in veel recensies een teleurstellende film. Na afloop (ik heb in het begin waarschijnlijk iets gemist) bleek dat de film is gebaseerd op een roman. Maar dan had Marilyn Monroe een betere roman én film verdiend.
Het is de negentiende eeuw. Jannetje van Veldhuizen is dienstmeid bij een predikant in Fijnaart. Aan de andere kant van het land, in het Groningse Bierum, woont de weduwe Bouwke Stuivinga. Ze zijn de hoofdpersonen van een indrukwekkende familiegeschiedenis. Hoe hun paden zich zullen kruisen, vormt de verhaallijn van dit boek.
Het moderne leven is ongevoelig geworden voor het niet te bevatten mysterie van ons bestaan – ziedaar de grondtoon van het boek van Jan Warndorff. Een religieuze grondtoon, zou je misschien zeggen. Maar het is geen religieus boek. Warndorff richt zijn pijlen op het westerse, zich superieur achtende denken dat óók gevoed werd door het christendom. Al is daarmee niet alles over religie of spiritualiteit gezegd.
Andrew Bird heeft al een indrukwekkende staat van dienst, zo merkte ik. Ja, ‘merkte ik’, want ik moet bekennen dat ik zijn werk nauwelijks kende. Na zijn nieuwste album beluisterde ik ook vorige albums en hoorde dat hij al lange tijd vele registers bespeelt: een mix van folk, jazz, pop en Arabische klanken. Zo ook op dit album.
Muziek als een open wond – dat klinkt niet aantrekkelijk. Nog minder wanneer je weet dat muziek hier slechts achtergrond is van gesproken woord. Toch kom ik superlatieven tekort om het album ‘Seven Psalms’ van Nick Cave te duiden. Ik doe een poging: deze psalmen horen bij het Derde Testament.
‘Toen ze naar me keek bliksemde haat in haar ogen door het lokaal’. Arturo Bandini is een beginnend schrijver als hij in een café serveerster Camilla ontmoet. Ze krijgen een haat-liefde-verhouding waarbij aantrekken en afstoten elkaar afwisselen. Het is het verhaal van een duizelingwekkende klassieker die John Fante al in 1939 schreef. Nu voor een habbekrats te koop.
Als liefhebber van Elvis moest ik natuurlijk meteen de met veel toeters en bellen aangekondigde film zien. Maar zou het niet te lang duren? Meer dan tweeëneenhalf uur – dat is een hele zit en ik houd niet zo van films die dan al snel te langdradig worden. Maar het bleek óm te vliegen. Meeslepend en betoverend zijn voor mij de sleutelwoorden.
Elke keer als Kim Putters voor de TV verschijnt, veer ik op. Hij heeft altijd iets zinnigs te melden. Putters was tot voor kort directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Bij wijze van afscheid schreef hij een boek met als ondertitel: Over de noodzaak van een verhaal voor onze samenleving. Dat wekte mijn nieuwsgierigheid nog eens extra.
Bij het grote publiek is Bruce Hornsby misschien nog bekend van zijn pophit ‘The Way It Is’ uit 1986. Maar dat de man sindsdien een duizelingwekkende muzikale ontwikkeling heeft doorgemaakt, heeft zich onttrokken aan de blik van de doodsnee muziekliefhebber. Die ontwikkeling culmineerde in een drietal albums waarvan zijn net verschenen ‘’Flicted’ een prachtig sluitstuk is.
Bijna honderd jaar geleden, tussen 1927 en 1929, nam gospelblues-zanger Washington Phillips achttien bijzondere liedjes op die de eeuw ruimschoots hebben overleefd. Spotify brengt er negen van opnieuw onder de aandacht.
Ik heb schaamte altijd gekoppeld aan dingen die je zelf hebt gedaan maar die je liever verborgen houdt in de kelders van je leven. Maar de joodse psychiater Louis Tas (1920-2011) verbond schaamte ook met wat ánderen jou hebben aangedaan. In zijn geval: de verschrikkingen van de Holocaust. Zijn dochter Shula heeft op haar manier ook met dezelfde soort schaamte te strijden en schreef er een prachtig boek over.
Een man spoelt gewond aan op een eiland. Een vrouw vindt hem en verzorgt hem. Daar begint het conceptalbum van Christine Oele, beter bekend als VanWyck. Het album bestaat uit songs over de verhalen die de vrouw over haar eiland vertelt, maar in de songs mengen zich de herinneringen en koortsdromen van de man.
Radiojournalist Johnny interviewt kinderen over hun dromen en verwachtingen van de toekomst. Hij trekt van school naar school, van plaats naar plaats. Hij is alleen (gescheiden), maar als zijn zus Viv belt, verandert dat voor een tijdje. Haar man, die elders verblijft, heeft haar nodig: of Johnny op haar zoontje Jesse kan passen. Maar dat duurt langer dan gedacht.
De Afro-Amerikaanse literatuur staat inmiddels wel op de Nederlandse kaart. Veel minder is het gesteld met de literaire werken van Native-Americans. Die hebben weliswaar minder vertegenwoordigers, maar toch kent de VS inmiddels iemand van statuur uit deze cultuur: Louise Erdrich. Ze schreef het magistrale ‘De nachtwaker’, een roman die de lezer midden in een gemeenschap van Chippewa-indianen plaatst.
Ik kende Dean Owens eerlijk gezegd niet, maar de kennismaking smaakte naar meer. Misschien ook wel omdat de uit Schotland afkomstige Owens John Convertino en Joey Burns, de mannen van de groep Calexico, in de arm heeft genomen. Dat resulteerde in een album dat zou kunnen doorgaan voor één van de genoemde band, maar dan met een derde lid.
Willem Jan Otten is verknocht aan de mis. Sinds zijn late doop in 1999 bezoekt hij haar wekelijks – eerst in Naarden, later in Amsterdam. ‘Bezoekt’ schrijf ik, maar tijdens de coronacrisis moest dat ‘bezocht’ worden: de kerken werden voor bezoekers gesloten. Otten moest de mis missen. Maar hij maakte van de nood een deugd. Die deugd leverde een prachtige boek op.
‘Wat goed is, komt snel,’ wordt wel gezegd. Dat geldt zeker voor de Belgische singer-songwriter Meskerem Mees, amper 22 jaar, maar bij onze Zuiderburen al een tijdje een bekende naam. Met haar debuutalbum verovert zij nu de rest van de wereld. Ook ik werd gegrepen.
Peter Sloterdijk geldt als een auteur van ingewikkelde boeken. Maar die ervaring deel ik niet na het lezen van dit boek. Sloterdijk is ook omstreden: laatst verschenen verdachtmakingen dat zijn gedachtengoed binnen de AfD, de Duitse rechts-populistische politieke partij, kan worden gebruikt. Ook daarvan vond ik geen aanleiding in zijn laatst verschenen boek over religie. Hoewel? Daarover zo meteen toch iets.
Het is 1925. De beide vrijgezelle broers Phil and George Burbank hebben samen een veebedrijf in Montana. Het zijn uiteenlopende persoonlijkheden. George is zachtaardig, Phil hard. Als zij op een dag hun kudde naar elders drijven, ontmoeten zij in de eetgelegenheid die zij uitbaat de weduwe Rose. Dat is het begin van veel ellende.
Gerard Strobrand is zestig en single. Hij woont in het dorpje ’s Heerenhoek in Zeeland. Maar hij ontvlucht zijn huis vaak om middagen door te brengen bij Van der Valk in Middelburg. Daar eet hij wat, drinkt een glas wijn en kijkt naar de mensen binnen en de vogels buiten.
Het is niet de eerste keer dat Cat Power (echte naam: Chan Marshall) een album met covers aflevert. Al twee eerder wisselde zij eigen werk af met dat van anderen. Maar dat is bepaald geen zwaktebod om gebrek aan inspiratie te maskeren: ze eigent zich de nummers van anderen zo toe dat het ook haar nummers worden. Zo ook op dit album.
Het eerste gedicht dat ik van de Israëlische dichter Yehuda Amichai las, was ‘De diameter van de bom’ dat stond in een bundel van dichters voor Amnesty International (2005). Ik wist meteen dat ik zijn naam moest onthouden. In het afgelopen jaar verscheen het eerste deel van vertalingen van zijn gedichten. Ik kan niet wachten op het tweede.
Édouard Louis is een Franse schrijver van 29 jaar die al drie internationaal goed verkochte boeken schreef. Ze zijn, zo lees ik, alle drie autobiografisch en vertellen over zijn jeugd in armoede en over zijn homoseksualiteit. Ik las zijn nieuwste boek: een ontroerend portret over zijn moeder.
Ik kende de naam van Brandi Carlile al wel, maar had me nog nooit verdiept in haar muziek. Toen ik zag dat haar nieuwste album in de Americana top 50 hoog scoorde, was het tijd om die eens goed te beluisteren. Geen weggegooid geld, want wat een prachtig en pakkend album!
‘Seven Swans’, ‘Illinois’ en ‘Carrie & Lowell’ waren hoogtepunten in zijn werk. Kan Sufjan Stevens die lat nog steeds halen? ‘Convocations’, ook dit jaar verschenen, vond ik erg tegenvallen. Al die eindeloze synthesizermuziek – het is niet ‘my cup of tea’. Misschien dat nu de samenwerking met Angelo De Augustine een nieuwe impuls aan het werk van Stevens geeft? Op ‘A Beginners’ Mind’ trekken ze samen de kar.
Hier in huis werd destijds altijd een beetje lacherig gedaan over Bob Ross, de vermaarde schilder die in pakweg 25 minuten een schilderij maakte en commentaar gaf met zijn fluisterende stem. Altijd weer die ‘happy trees’, bergen en watervallen: wat een nep! Maar ik heb mijn beeld toch wat bij moeten stellen. De docu op Netflix deed mij hem beter verstaan.
In de nacht van 18 op 19 november van het jaar 1421 vond in de omgeving van Dordrecht een dijkdoorbraak plaats die het Zuid-Hollandse landschap voorgoed zou veranderen. Deze ramp werd later de Sint-Elisabethsvloed genoemd. Dit jaar zal het 600 jaar geleden zijn dat de ramp zich voltrok. Het herdenkingsjaar wordt geopend met een boek over geschiedenis en invloed van de ramp.
Een mens kan ook niet alles beluisteren, daarom kende ik Tom Odell alleen van naam. Maar vroeg of laat komt kwaliteit meestal binnen je directe gezichtsveld, of in dit geval: gehoorsveld. Aangespoord door enthousiaste recensies kocht ik ‘Monsters’.
Er zijn al veel lovende woorden geschreven over ‘The Father’. En inderdaad, het is een document humain over de diepe tragedie van de dement wordende mens en zijn omgeving. Maar ik was nog het meest onder de indruk van een ogenschijnlijk detail.
De vertaling van ‘The Hill We Climb’ zorgde al voor veel commotie. Maar welk standpunt je ook innam (vóór of tegen een vertaling door Marieke Lucas Rijneveld), de vertaling die Zaïre Krieger nu van het monumentale gedicht maakte, zal de meeste stemmen doen verstommen.
Raymond Carver (1938-1988) is vooral beroemd geworden als schrijver van korte verhalen. Dat hij ook dichter was, is minder bekend. Maar het korte verhaal (!) waarmee deze gedichtenbundel opent, laat zien hoe vroeg zijn liefde voor poëzie opbloeide. Nu kan ook het Nederlandse lezerspubliek met zijn poëzie kennismaken.
Al eerder schitterde Frances McDormand in ‘Fargo’ en ‘Three Billboards Outside Ebbing, Missouri’, maar in ‘Nomadland’ speelt zij minstens een vergelijkbare glansrol. Ze is Fern, weduwe in een stadje waar de mijn gesloten is en het dorp wordt opgeheven. Ze kiest voor een nomadenbestaan in een aftands busje.
Het speelplezier spat er vanaf, van dit nieuwste album van Rowwen Hèze. De rek is er dus na al die jaren bepaald nog niet uit. Misschien heeft het ook te maken met het titelnummer: het besef telkens weer onderaan te (moeten) beginnen. Die bescheidenheid, gekoppeld aan veel energie, levert nu één van hun mooiste albums op.
Al of niet dankzij corona: Nederland is aan de wandel. Uitgeverij Van Oorschot speelt daar handig op in door sinds vorig jaar een serie boekjes uit te geven onder de titel ‘Terloops’. Daarin doen schrijvers verslag van de wandelingen die zij vaak dagelijks maken in hun omgeving. Zo ook Willem Jan Otten.
Er zijn al veel lovende woorden over de eerste twee seizoenen van deze Netflix-serie geschreven. Daarom werd uitgekeken naar het derde. We werden niet teleurgesteld. Wat een heerlijk breekbare mensen zijn het, de leden van de joods-orthodoxe familie Shtisel! Al roepen ze behalve mededogen soms ook wel irritatie op.
Toen ik dit album voor het eerst beluisterde, was ik al meteen onder de indruk van het sprankelende gitaarspel. Maar toen ik op YouTube keek, zag ik ook nog eens dat zij geen band achter zich heeft, zoals ik dacht: nee, ze speelt alles tegelijk! Hoe ze dat voor elkaar krijgt?
‘Covid-19 is slechts een amuse. De geboorte van dit virus houdt rechtstreeks verband met de manier waarop wij met onze wereld omspringen’ – ziedaar de kernzin van een viertal essays dat Ramsey Nasr, veelzijdig kunstenaar, tijdens de coronacrisis schreef. Het boek is een vlammend en zelfs meeslepend betoog dat het anders moet. Want één ding is duidelijk: de coronacrisis kan niet worden losgezien van de klimaatcrisis.
Als de tv-recensenten van Trouw me er niet op hadden gewezen, had ik de Franse serie 'Dix pour cent' waarschijnlijk niet ontdekt. Nergens anders kwam ik de naam tegen. En dan: Franse series? Maar ik ging kijken en werd steeds enthousiaster.
De 69-jarige Canadees Daniel Lanois heeft zijn sporen inmiddels ruim verdiend. Niet alleen als artiest, maar ook als producer van gerenommeerde artiesten als U2 en Bob Dylan. De laatste tijd bracht hij zelf veel instrumentaal werk uit, veel pedalsteel en elektronische muziek, vaak gemaakt voor films. Maar nu is hij teruggegaan naar zijn wortels.
Frits de Lange gaat dit jaar met pensioen. Dan breekt voor hem een nieuwe levensfase aan. Wat zal die hem brengen? Hoe ga je die fase in? Wat hoop je? De Lange mikt op wijsheid. Al langer wilde hij een boek over wijsheid schrijven. Nu kwam het ervan. Misschien is dat ook wijsheid: het juiste moment weten te vinden.
Nick Cave gaf een eenmalig concert in het Londense Alexandra Palace. Het werd gestreamd en een paar weken later als bioscoopfilm uitgebracht. Maar er kwam ook een geluidsopname van. Ik kocht de dubbel-lp (met prachtige foto’s op de binnenhoezen!) en werd weggeblazen toen de naald van mijn platenspeler eenmaal in de groef was gevallen.
In kerken is al jaren sprake van een missionaire omslag. De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) kent inmiddels talloze pioniersplekken. En in Engelstalige landen is al langer sprake van zogenaamde ‘Emerging Churches’ en ‘Fresh Expressions of Church’. Slaagt het boek ‘Herkerken’ er dan nog in om nieuwe inzichten of wegwijzers te bieden?
Netflix grossiert niet alleen in series, maar ook in goede films. Een voorbeeld daarvan is The Dig. Geen wereldschokkende film, maar gewoon een goed onderhoudend stuk werk met een mooi verhaal. En nog waargebeurd ook.
Sjef Hermans, zanger-gitarist van de Zeeuwse groep Sunshine Cleaners, heeft een fascinatie voor slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Dat werd al duidelijk bij de vorige cd van de groep, volledig gewijd aan Dietrich Bonhoeffer. Maar op de nieuwste cd wordt een eregalerij opgericht voor meerdere mensen.
Tom Wright is een vooraanstaand Anglicaans Bijbelgeleerde van wie boek na boek verschijnt. Vooral over het Nieuwe Testament, zijn vakgebied. Maar nu heeft hij zich gewaagd aan een wel zeer actueel thema: dat van corona. Hoe moeten wij de huidige pandemie zien in het licht van God?
In deze tijden zit op bioscoopbezoek ook een flinke rem. Gelukkig hebben we Netflix nog. De streamingsdienst zorgt niet alleen voor een nooit opdrogende stroom series, maar produceert ook films die er mogen zijn. Dit is er zo één. Een prachtig sociaal drama.
Tomáš Halík is inmiddels een toonaangevend theoloog in de wereld. Ook in Nederland verschenen vertalingen van zijn boeken. Geen wonder dat er nu een autobiografie op de markt is gekomen. Halík biedt door het vertellen van zijn levensgeschiedenis een nog beter inkijk in (het ontstaan van) zijn ideeën.
De beroemde pianist Keith Jarrett kreeg in 2018 twee beroertes en zal daardoor nooit meer kunnen spelen. Het moet voor de man een ramp zijn, want hij leverde jaar na jaar album na album af. En of het nu ging om ‘standards’, klassiek, religieus of blues, Jarrett toonde zich een meester in alle stijlen. Aan de stroom albums zal nu langzamerhand een einde komen, al verscheen gelukkig nog een opname van een concert in Boedapest in 2016.
Noem eens een stad die bepalend is geweest voor de popmuziek. Londen? Liverpool? New York? Los Angeles? Of het kleine Muscle Shoals? Ach, je weet vast wel door de titel van deze leesbespreking dat het hier gaat om Berlijn. Het is niet de stad waar de meeste mensen aan denken als het gaat om revoluties in de popmuziek. Maar Leo Blokhuis laat in zijn nieuwe boek zien dat dit onterecht is.
Bruce Hornsby had ooit een hit met ‘The Way It Is’, waaraan hij zijn bekendheid te danken heeft. Maar dat hij zich sinds die tijd ontwikkeld heeft tot een interessant, want zeer veelzijdig musicus, is minder bekend. Hij maakte op mij al indruk met zijn vorige album ‘Absolute Zero’, maar zijn nieuwe cd bevestigde mij in mijn opvatting.
Nu eens een keer géén lovende bespreking, maar iets waar we allemaal, denk ik, weleens tegenaan lopen: het tegendeel van ‘binge watching’ – het NIET afkijken van een film of serie op tv, Netflix of HBO. In mijn geval: bij een overdosis geweld.
Dit Engelse werk uit de 14de eeuw is een van de hoogtepunten van de mystieke literatuur. Al langer stond het op mijn lijstje te lezen boeken. Nu de vertaling opnieuw verscheen, kon ik er mee kennismaken. Ik was onder de indruk van de eenvoud, wijsheid en bescheidenheid van de anonieme schrijver.
Het werk van Bob Dylan is al ontelbare malen gecoverd. Emma Swift bewijst met een nieuw album vol Dylan-covers dat de zeggingskracht van zijn oeuvre ook voor een jongere generatie zeker niet is uitgewerkt. Integendeel, de songs van 'His Bobness' klinken uit haar gouden strotje frisser dan ooit.
Bill Frisell is sinds jaar en dag toongevend jazz-gitarist. Maar hij laat zich graag betrekkingen bij projecten van anderen, waarbij laat hij zien dat hij ook buiten de jazz-lijntjes verdienstelijk kan kleuren. Maar het solowerk blijft zijn core-business. En zijn nieuwste album mag er zijn.
Je moet niet alleen boeken lezen die je vertellen wat je al wist of graag wilt horen. Daarom lees ik ook geregeld boeken uit christelijke stromingen die niet de mijne zijn. Zo bestelde ik dit boek - ook omdat het door de evangelische site ‘Christianity Today’ uitgeroepen werd tot het beste boek van het jaar 2020.
Ik had eerlijk gezegd nog nooit iets van Sarah Siskind beluisterd. Maar ik las een lovende bespreking van haar nieuwste album in (het meer dan voortreffelijke muziekblad) ‘Heaven’. Dus meteen op zoek. Het duurde even voordat ik het album in huis had (via Amazon Duitsland), maar het was het wachten waard. Wat een heerlijk album!
Rockgroep ‘The Band’ heeft een legendarische status. Dat blijkt nog maar weer eens uit de documentaire die als bioscoopfilm werd uitgebracht. De docu vertelt over groei, bloei en verzinken van de band. Niet met een neutraal oog trouwens. De film laat ons kijken met de blik van Robbie Robertson, gitarist en belangrijkste songwriter van de groep.
‘Als ik kon geloven dat op de barricades klimmen het lot van de mens ook maar een piepklein beetje zou verbeteren, zou ik het doen.’ Maar Joan Didion is geen wereldverbeteraar. Ze is wel een scherp waarnemer. De essays van haar hand die nu in het Nederlands zijn vertaald, zijn genadeloze waarnemingen en analyses die – en dat is de rode draad – het op dat moment geldende verhaal durven tegenspreken.
De serie is al wat langer te zien op Netflix. Maar ik bekeek hem pas onlangs na lezing van Joan Didion’s beroemde essay ‘Sentimental Yourney’, onlangs vertaald verschenen in de bundel ‘De verhalen die we onszelf vertellen’. Daarover zo meer. Maar eerst iets over de gebeurtenissen waarover essay en serie gaan.
Ray LaMontagne is een duizendpoot. Op zijn nieuwste album tekent hij niet alleen voor de bespeling van alle instrumenten, maar ook nog voor de productie, de techniek en de mix. O ja, en alle songs zijn natuurlijk van zijn hand. Een vakman, die LaMontagne.
Marjoleine de Vos is dichteres en redacteur bij NRC. Ze heeft de stad Amsterdam verlaten voor een dorpje in Noord-Groningen. Vrienden vragen zich af wat ze daar in vredesnaam doet. Wel, ze leest al wandelend het landschap, zo luidt een van haar antwoorden.
Wat moet er nog gezegd worden over het nieuwste album van Bob Dylan? Meteen al bij verschijnen brak er een dam door van uitermate lovende recensies. ‘Dylan at his lyrical best’ (The Guardian). ‘Bob Dylan Still Bristles on ‘Rough and Rowdy Ways’’ (The New York Times). ‘Precies de juiste plaat voor dit moment’ (Het Parool). ‘De nieuwe Bob Dylan is een traag, woordrijk en verslavend meesterwerk’ (NRC).
Geert Mak, inwoner van het Friese dorpje Jorwerd, hoort tot het clubje mensen dat één keer in de zoveel tijd de kerkklok luidt. In de coronatijden werd er, net als door veel ander kerken, op woensdagavond om 19.00 uur de klok geluid als teken van hoop en troost. Mak nam die taak waar. Maar voor hem was het geen klok van hoop, maar van alarm. Je zou zijn boek ook zo’n alarmbel kunnen noemen.
Tussen 2008 en 2011 schreef de Noorse auteur Karl Ove Knausgård in een razend tempo een roman in zes kloeke delen. Het werd een hype. Maar aangezien ik niet van hypes houd, liet ik de boeken destijds links liggen. Tot ik een paar maanden geleden in een kringloopwinkel voor twee euro een nieuw exemplaar van het eerste deel kocht. Na lezing was ik verkocht. Ik schafte meteen (via Boekwinkeltjes.nl – ook zo’n aanrader) de andere delen aan. Daarom – net als vorige maand – nu eens niet een bespreking van een nieuw boek, maar van een werk dat zich bewezen heeft.
Pat Henschel en Terry Donahue, twee vrouwen die al decennialang samenwonen, deden zich altijd voor als vriendinnen of kamergenoten. In werkelijkheid werden ze al in 1947 verliefd op elkaar. Ze moesten hun liefdesrelatie al die tijd geheim houden. Maar op hoge leeftijd kwamen ze uit de kast. De indrukwekkende Netflix-documentaire toont hun leven en hun weg naar de vrijheid.
Al meteen vanaf de eerste seconden is het duidelijk: dit wordt een rockalbum. Stevig en pakkend gitaarwerk van Stuart Mathis en Williams zelf bepalen de toon. Ze is van vele markten thuis, Lucinda. Lag de nadruk in haar werk lange tijd op folk en country, haar muziek is in de loop der tijd wat ruiger geworden. Maar of het altijd beter wordt? Ik twijfel.
Ik ben natuurlijk bevooroordeeld, ik geef het onmiddellijk toe. Als fan van de meest interessante band van Nederland was ik er natuurlijk als de kippen bij om dit eerste soloalbum van Rowwen Hezes leadzanger Jack Poels te proeven. En ik werd niet teleurgesteld. Wat een prachtige songs!
Deze rubriek gaat meestal over mijn leeservaring met nieuwe boeken. Maar vanaf nu bespreek ik af en toe ook klassiekers. Dit keer een boek van de Oostenrijkse auteur Stefan Zweig. Hij pleegde in 1942 zelfmoord. In 1944 verscheen postuum zijn autobiografie. Wat een indringend en appellerend boek! Zweig neemt ons mee op een levenstocht die start in de negentiende eeuw en voert naar een kantelpunt richting de verschrikkingen van de twintigste eeuw.
Toegegeven: ik schafte het album aan omdat het een tip was van muziekmagazine ‘Heaven’. Maar eerlijk gezegd viel hij mij aanvankelijk tegen. Toch blijkt de aanschaf van een album ook in zo’n geval een meerwaarde te hebben. Ik bleef hem draaien. Je hebt er tenslotte wat voor betaald.
John Barton, Bijbelgeleerde en priester in de Anglicaanse kerk, schreef een dik en doorwrocht boek over de Bijbel. Het biedt een breed overzicht van de stand van de Bijbelwetenschap en de geschiedenis van het Bijbelgebruik. Wie het boek uitheeft, heeft niet alleen duizelingwekkende tocht gemaakt door en met de Bijbel, maar is meteen bijgepraat over het Boek der boeken.
Het nieuwste album van de 76-jarige Bill Fay wordt alom bejubeld. Maar na luisteren en opnieuw beluisteren houd ik zelf toch wat twijfels. Ik hoor wel de uiterst kwetsbare muziek en daar houd ik normaal erg van, maar dit album pakt me maar af en toe.
Voor de tweede keer in korte tijd las ik een boek van een niet-gelovige auteur dat eindigt bij de Bergrede van Jezus. Na Rutger Bregman in zijn ‘De meeste mensen deugen’ laat ook een van onze beste essayisten, Bas Heijne, zijn nieuwste boek uitlopen op spreuken uit de Bergrede. Zijn ‘Mens/onmens’ komt uit bij het zelfverlies dat Jezus predikte – in de ogen van Heijne een baken in deze verwarrende tijden.
Een film over de Eerste Wereldoorlog komt twee jaar te laat, zou je kunnen zeggen. In 2018 herdachten we namelijk dat het 100 jaar geleden was dat deze gruwelijke oorlog eindigde. Uit marketingoverwegingen was het uitgekookter geweest de film toen uit te brengen. Maar ‘1917’ laat zien dat de fascinatie voor W.O.I nog lang zal bestaan.
Jakub Zytecki – ik had nog nooit van hem gehoord, maar ik kwam zijn naam tegen in een blad voor gitaristen. En omdat ik elk jaar op deze plek minstens één keer een virtuoos gitarist wil bespreken, ging ik op zoek naar een album van hem. Niet te krijgen in Nederland. Dan maar een keer alleen Spotify. Het bleek de moeite waard.
Dirk de Wachter is een populair spreker en schrijver. Hij verbaast zich er zelf over: wat hij zegt, is toch niet zo nieuw? Dat is het ook niet. Maar kennelijk zijn we onderweg iets verloren wat hij weer vanonder het stof vandaan haalt. Zijn boodschap: geluk is niet maakbaar, accepteer dat het leven barsten kent.
‘Hang op! Klik weg! Bel uw bank!’ Met deze slogans werden wij lange tijd gewaarschuwd tegen kwaadwillenden die vanuit verre landen het gemunt hebben op onze bankrekening. De digitale wereld is onveilig. Maar hoe onveilig, dat weet je pas goed na het lezen van ‘Het is oorlog’ van Modderkolk.
Van de Bootleg Series van Bob Dylan is inmiddels het vijftiende deel verschenen. Een melkkoetje? Misschien. Doorgewinterde fans van Dylan kopen alles van hem. Maar er zitten juweeltjes bij. Zoals deze. Maar ik ben bevooroordeeld.
Joe Henry maakte begin dit jaar bekend dat hij ziek is. Hij werd getroffen door een ernstige vorm van prostaatkanker. Het kan niet anders of je hoort dat terug op zijn nieuwste album. Al snijdt hij die weg in de bijgeleidende tekst zelf liever af: ‘Where a song comes from is not what a song is’.
De dichter Menno Wigman overleed in 2018. Dit jaar verschenen zijn verzamelde gedichten. Ik aarzelde aanvankelijk met aankoop van deze bundel: ik had al drie bundels van hem staan. Maar ik wilde er ook niet aan. Deze bundel aankopen kwam voor mijn gevoel neer op: zelf ook een punt achter zijn leven en werk zetten. Maar ik bezweek. Het kon niet anders. En die punt komt er niet.
Ik keek er al naar uit, want het eerste seizoen smaakte naar meer. De Netflix-serie The Kominsky Method is een heerlijk lichtvoetige comedy over ouder worden. Met in de hoofdrol steracteur Michael Douglas. Hij draagt de serie met een overtuigende zelfspot.
T. Bone Burnett is een eigenzinnig man. Hij is een veel gevraagd producer, die albums net dat beetje meer weet te geven. Zo was hij onlangs betrokken bij de laatste cd van Ilse DeLange. Het werd een van haar beste. Maar Burnett maak ook zelf albums. Daarop kleurt hij graag buiten de lijntjes. Maar op zijn nieuwste werk gaat hij daarbij wel erg ver.
‘Peakey Blinders’ is een mateloos populaire Netflix-serie. Er zijn kledinglijnen, gebaseerd op de serie. En in Birmingham, de stad waar de serie speelt, komen meer toeristen dan ooit. Er is nu een vijfde seizoen. Het zal niet het laatste zijn, zo blijkt uit het open einde. En gelukkig maar. Want het smaakt naar meer. Al is - het moet gezegd - het geweld soms buitensporig. Het is maar dat je het weet.
Volkskrant-journalist Fokke Obbema kreeg in 2017 in zijn slaap een hartstilstand. Gelukkig was zijn vrouw wakker. Zij belde onmiddellijk 112. De mevrouw die zij aan de lijn kreeg, gaf aanwijzingen bij het reanimeren. Ondertussen waren de hulpdiensten al uitgerukt. Obbema overleefde. Maar in het verwerkingsproces daarna drong de vraag naar de zin van het leven zich aan hem op. Hij besloot anderen de vraag ook voor te leggen. Het resulteerde in een mooie serie interviews die nu gebundeld zijn.
De beschaving is slechts een vernislaagje: schrap het weg en het kwaad dat in mensen huist, wordt zichtbaar. Het is deze alomtegenwoordige veronderstelling waarop Ruther Bregman zijn pijlen richt. Hij bepleit een compleet tegenovergestelde positie: de meeste mensen deugen. Maar ook na lezing van zijn boek, weet ik dat niet zo zeker. Al werd ik wel meegesleept door zijn overtuigingskracht.
Wat hebben Bonhoeffer en popmuziek met elkaar te maken? Niets, zou je zeggen. Het zou zelfs kunnen vloeken. En toch werden ze geslaagd bij elkaar gebracht door de ‘Sunshine Cleaners’, een Nederlandse groep, die de gevangenisgedichten van Bonhoeffer hertaalden en op (folk/americana-)muziek hebben gezet.
Ik moet eerlijk bekennen: dit album is mijn eerste kennismaking met 'Over The Rhine'. Schandalig natuurlijk, maar al hoorde ik anderen over de band roemen, ik beluisterde nooit meer dan een fragment. Hoe me dit album dan bevallen is? Wel, ik werd in eerste instantie niet echt overtuigd. Daarom komt de luisterervaring die je nu leest ook niet vers van de pers.
De Amerikaanse dichter Walt Whitman (1819-1892) is het bekendst vanwege zijn uitbundige en monumentale bundel ‘Leaves of Grass’. Maar Whitman schreef in 1882 ook memoires die een andere kant van hem laten zien. Het boek verschijnt nu voor het eerst in een Nederlandse vertaling.
‘The Tallest Man On Earth’ is de artiestennaam van de Zweedse singer-songwriter Kristian Matsson. Hij maakte al vier veelgeprezen albums. De vijfde is er niet minder om. De vergelijking met Bob Dylan begint zo langzamerhand een cliché te worden.
Ik houd nooit zo van ‘the best of’. Niet wat muziek betreft en ook niet wat poëzie betreft. Songs en gedichten wil ik kunnen plaatsen op een album of binnen de opbouw van een bundel. Maar ik maak een uitzondering voor dit boek. Ik moet namelijk bekennen dat ik slechts hier en daar een gedicht van H.H. ter Balkt had gelezen. De keuze die Alfred Schaffer nu uit zijn omvangrijke oeuvre heeft gepubliceerd, gaf me de beste introductie.
Na drie prachtige albums verliet Rostam Batmanglij de New Yorkse band Vampire Weekend. Co-writer van hun songs Ezra Koenig moest het nu alleen doen. Veel volgers van de band hielden hun hart vast: de kwaliteit zou nu vast duikelen. Maar niets is minder waar, zo blijkt nu na het verschijnen van ‘Father Of the Bride’. Wat een magistraal album!
Wie veel heeft gelezen, is verwend. Er moet veel gebeuren, wil je nog verrast worden. Ik wil niet blasé klinken, maar ik word zelden meer verrast door een Nederlandse roman. Zelfs sterschrijver Grunberg kan mij niet bekoren. Enthousiast werd ik nog wel van Tommy Wieringa. Maar hij heeft bij mij een concurrent gekregen: Sander Kollaard. De nieuwe Bernlef is opgestaan.
Soms laat je je weleens een boek aanraden. Dat kan tot aangename verrassingen leiden. Maar ook het omgekeerde komt voor. Zo was Wim Boevink in zijn 'Klein Verslag' in dagblad Trouw dagenlang lyrisch over de Australische Gerald Murnane, en met name over diens boek ‘Border Districs’. Maar bij mij wilde er maar geen vonk overspringen.
Bruce Hornsby timmert al lang aan de weg. Het meest bekend is hij van de hitsingle ‘The Way It Is’, van zijn debuutalbum uit 1986. Maar sindsdien heeft hij niet stilgezeten. Zijn carrière kent een gestage ontwikkeling in muzikaal meesterschap. Met als voorlopig hoogtepunt zijn nieuwste album. Dit is smullen!
Hij zei het zelf al tijdens een optreden in Walhalla, Rotterdam: ‘Op het album zelf klinkt het voller, want met alleen een gitaar blijft het wat iel.’ Hij is beginnend artiest, stond in het voorprogramma van Nicole Atkins en kan zich financieel niet veroorloven een band mee naar Europa te nemen. Maar inderdaad, hoeveel kleurrijker klinkt het op de cd!
Hoe breng je rouw die altijd rauw is overtuigend in beeld? De makers van ‘Afterlife’ hebben gekozen voor een tragikomische manier. In de Netflix-serie kruipt acteur en comedian Ricky Gervais op indrukwekkende wijze in de huid van de treurende dorpsjournalist Tony.
Ecologie staat hoog op de maatschappelijke agenda. Maar niet op die van de Nederlandse theologie. Trees van Montfoort voorziet in die leemte met een prachtig boek, dat laat zien dat in het buitenland de groene theologie springlevend is - met name onder vrouwen.
Er worden de laatste jaren veel vergeten klassiekers (her)uitgegeven. De roman ‘Kes’ (vertaling van ‘A Kestrel for a Knave’ – ‘Een torenvalk voor een knaap’, een fragment uit een middeleeuws boek) werd nog niet eerder in het Nederlands vertaald. Maar het boek uit 1968 heeft nog niets van zijn glans verloren.
Je moet maar durven: het beroemde gedicht van Dylan Thomas ‘And Death Shall Have No Dominion’ op muziek zetten en er je album mee openen. Paul Kelly maakt dan wat mij betreft ook meteen een uitglijder. Maar het zet gelukkig niet de toon van de rest van de cd.
Ik ben niet zo’n binge-watcher. Het marathon-kijken van tv-series loopt bij mij nogal eens vast. Om de kijker vast te houden, worden verhalenlijnen soms wel spannend gemaakt, maar op een ongeloofwaardige manier. Of juist omgekeerd: ik word verveeld door de voorspelbaarheid. In beide gevallen haak ik af. Maar er zijn series die me aan het scherm gekluisterd houden. Dit is er één van.
Ze is jong, maar heeft al een bewogen leven achter zich, barst van de energie, is virtuoos gitariste, beheerst vele stijlen en vormt in haar eentje een hele groep. Een one-woman-band dus. Ze heet Tash Sultana en al gaat de vergelijking ook wat mank: ik moet telkens denken aan Jimi Hendrix.
Clive Hamilton heeft een pessimistisch boodschap voor de mensheid: we zijn door het klimaat aan te tasten ons eigen graf aan het graven. Toch is het niet zozeer zijn pessimistische toon die me na de laatste bladzijde onvoldaan het boek deed dichtslaan.
Soms wordt een film bejubeld, maar verlaat je zelf de bioscoop wat teleurgesteld: was dat het? Je vraag je af of je iets gemist hebt. Ik had het bij ‘Roma’, maar ook bij ‘The Wife’. Maar acteerspel kan veel goed maken. Ik had niet het gevoel voor niets naar de bioscoop te zijn gekomen.
Laura Gibson is niet het zonnetje in huis. Zeker niet op haar laatste album. De teksten gaan over verlies, eenzaamheid en moedeloosheid. Maar zoals Gerard Reve al zei: ‘Ik ben misschien wel depressief, maar ik maak er muziek bij.’ En dat doet Gibson ook en hoe! Haar stem en melodieën zijn van grote schoonheid.
Met zijn ‘Geduld met God’ had hij me al voor zich gewonnen, maar met zijn nieuwste boek schreef hij opnieuw een voltreffer. De Tsjechische schrijver Tomas Halik is een charismatisch man die verrassende perspectieven weet te openen. Dit keer over zijn Bijbelse naamgenoot Thomas en het lijden.
Eerlijk gezegd was ik de laatste jaren een beetje roman-moe geworden. Vroeger vrat ik ze, maar dat werd minder en minder. Ik werd zelden echt verrast. Als ik al romans las, dan liever de klassiekers. Maar met de roman van Harstad is mijn liefde voor het genre weer opgelaaid tot een hoog vuur. Wat een monumentaal werk!
De tijd dat Mark Knopfler de wereld verraste met zijn betoverende gitaarspel, is allang voorbij. Met zijn band Dire Straits vernieuwde hij de popmuziek. Vernieuwend is hij niet meer. Maar dat hij nog steeds van vele markten thuis is, bewijst hij met zijn nieuwe album. Wat een diversiteit!
De Amerikaanse dichter Christian Wiman schreef een aantal jaren geleden een aangrijpend boek: ‘My Bright Abyss’. Het werd in het Nederlands uitgegeven onder de titel ‘Mijn heldere afgrond’. Het ging over zijn ziekte en bekering. Nu heeft hij opnieuw een boek geschreven. Het geloof vormt opnieuw een thema. Maar de nadruk ligt dit keer – meer nog dan in zijn vorige boek - op de poëzie.
‘Bring the Family’ uit 1987 geldt als zijn beste album. Maar wat mij betreft evenaart John Hiatt die hoge standaard met zijn nieuwste album. Destijds wist Hiatt zich te omringen met de beste musici (Ry Cooder, Nick Lowe, Jim Keltner, waarna ze het samen nog eens dunnetjes overdeden met de groep 'Little Village'), nu speelt ook een ijzersterk team mee, waaronder de jonge Yates McKendree, die opvalt met heerlijk gitaarspel.
‘If Elvis is your metaphor for America, we’re about to O.D.’ Een citaat uit de bijzondere documentaire van Eugene Jarecki. En inderdaad, de regisseur brengt een analogie in beeld van de opkomst en neergang van Elvis met die van Amerika zelf. In de Rolls Royce van Elvis toert de regisseur door Amerika en neemt telkens bijzondere gasten mee. Het werd een vrolijke maar tegelijk ook deprimerende reis. Want inderdaad, Amerika is verslaafd.
Cat Power was oorspronkelijk de naam van de band waarmee Chan Marschall optrad. Nu gebruikt zij de naam voor zichzelf. Met haar laatste album ‘Wanderer’ leverde zij weer een bijzonder fraai werkstuk af.
Leonard Cohen was een spiritueel mens. Ook wie zijn werk maar oppervlakkig kent, kan dat weten. De religieuze laag in zijn songs is onontkoombaar. Geestelijke verzorger en voormalig kloosterling Frank Kazenbroot kent die laag tot in de details. Hij zet ze in een fraai boek keurig op een rij middels ‘40 vensters’.
Paul Simon is gestopt met optreden. Op 22 september gaf hij in New York zijn laatste concert van de Farewell Tour waarmee hij ook Nederland aandeed. In de aanloop naar dat afscheid verscheen van de hand van Robert Hilburn een biografie over Simon waaraan de singer-songwriter meewerkte. Het boek biedt bijzondere inkijkjes, maar heeft ook z’n beperkingen.
Paul Simon heeft afscheid genomen. Op 22 september besloot hij zijn ‘Farewell Tour’ in de wijk van New York waar hij opgroeide. Het werd een emotioneel einde van een indrukwekkende carrière. Maar Simon gaf zijn fans met het album ‘In the Blue Light’ nog een afscheidscadeautje.
Een jaar na het overlijden van hun moeder Mimi, durven haar kinderen het aan: de koffer van hun ouders te openen die hen hun hele jeugd heeft vergezeld maar die altijd gesloten bleef. Hij blijkt veel geheimen te bevatten, waaronder een filmpje. Het toont de bruiloft van hun ouders – ze hebben hem waarschijnlijk zelf nooit willen zien.
Het is een manco, ik weet het, maar ik had nog nooit gehoord van Chantal Acda. Deze in Helmond geboren en dus van oorsprong Nederlandse singer-songwriter woont momenteel in België. Had zij niet samengewerkt met Bill Frisell, had ik vandaag misschien haar naam nog niet gekend. Maar omdat ik Frisell volg, kwam ik hun beider samenwerking op het spoor.
Thomas Merton is al jaren dood. Maar de herinnering aan zijn leven en werk wordt door velen levend gehouden. Overal ter wereld zijn er genootschappen die gewijd zijn aan de wereldberoemde monnik – ook in Nederland. En nu is er een biografie in het Nederlands verschenen. Een prachtig document.
John Prine gaat alweer een aantal jaren mee. Maar dat de jaren hem niet onberoerd hebben gelaten, is te merken. Zijn gelaat is wat verwrongen en zijn stem klinkt onzeker. In 1998 werd hij geopereerd aan keelkanker en in 2003 overwon hij longkanker. Hij dacht op een zeker moment nooit meer te kunnen zingen. Maar hij is er nog, en hoe!
Armoede en discriminatie – ze zijn synoniem voor het Zuiden van Amerika. Zelden zag ik ze zo treffend literair in beeld gebracht als in de roman van Jesmyn Ward. Bijzonder, want zeg nu zelf: wordt een roman met deze ingrediënten niet al snel clichématig? Bij Ward niet.
Twee jaar geleden verscheen een bundel met onbekende gedichten van Johnny Cash. Nu zijn ze op muziek gezet door een keur van artiesten. Ik had bedenkingen bij de uitgave van de gedichten, maar hierover ben ik enthousiast. Wat een prachtige nummers. En wat een diversiteit!
Ry Cooder is de vleesgeworden roots-muziek. In zijn lange carrière heeft hij menig vergeten pareltje uit de Amerikaanse muziekgeschiedenis opgedolven. Maar hij groef niet alleen in Amerikaanse grond naar muzikale wortels. Hij werkte samen met Cubaanse (Buena Vista Social Club), Afrikaanse (Ali Farka Toure) en Mexicaanse artiesten (zijn album ‘Chávez Ravine’). Op zijn nieuwste album brengt hij vooral religieuze muziek.
‘De kerk groeit en bloeit,’ zei Anne van der Meiden in de jaren negentig van de vorige eeuw. Hij was zo’n beetje de enige. De teneur van die dagen was namelijk: religie is nog maar één generatie verwijderd van de afgrond. Maar nu beweert Yvonne Zonderop iets dergelijks als Van der Meiden. Ze vervangt het woord ‘kerk’ wel voor ‘religie’ en schreef er een opmerkelijk boek over.
‘The Secret Sisters’ worden ook wel ‘The Everly Sisters’ genoemd, omdat hun stemgeluid zoveel lijkt op die van de bekende broertjes. Vernieuwend zijn ze dan ook niet, de zusjes Laura and Lydia Rogers. Maar toch ben ik erg enthousiast – ook over hun nieuwste album.
Er zijn veel tv-beelden van Martin Luther King. Ook van de toespraken die hij hield. Het zijn bijna altijd toespraken bij protestmarsen. Maar King was ook dominee. Hij hield preken. Een aantal werd in 1963 gebundeld. Ze zijn nu vertaald.
Calexico – what’s in a name? Je herkent er meteen een samentrekking van Californië en Mexico in. De naam dekt de lading van deze tweemansband, want de musici mengen al jaren met creativiteit en speelplezier verschillende muziekstijlen die ontstonden rond de zuidelijke grens van Amerika.
Deze week gedenkt de kerk het lijden en sterven van Jezus. We weten waar het uitkomt: bij de vreugde van Pasen. Het lezen van het boekje van Rowan Williams kan je helpen om deze week met extra diepgang te beleven. Hij legt in kort bestek de betekenis uit van kruis en opstanding.
In de buurt van Disney Land Florida staan motels. Het contrast kan niet groter zijn. Disney biedt een sprookjeswereld. Maar de motels zijn budgetmotels waar arme Amerikanen voor een habbekrats in kunnen verblijven. In één van die motels speelt zich deze film af.
Depressie is volksziekte nummer 1. Dat deze ziekte geen rang, stand, leeftijd of geloofsrichting overslaat zal duidelijk zijn. Maar soms word je verrast door de ontboezeming van iemand van wie je het niet verwacht. Ook Antoine Bodar, Nederlands meest bekende priester, heeft te kampen met wat hij zelf 'een droef gemoed' noemt.
Eerlijk gezegd ben ik een beetje laat met deze luisterervaring. Bij verschijnen van een nieuw Dylanalbum ben ik er meestal als de kippen bij. Alle albums staan ook in mijn kast – ook de officieel uitgebrachte ‘bootlegs’. Maar ik werd de serie bootlegs een beetje zat. Daarom dacht ik deze keer over te slaan. Positieve recensies elders haalden me toch over de streep. Goddank.
Joe Henry is niet alleen een verdienstelijk producer, maar ook een singer-songwriter die keer op keer weet te verrassen. Al moet je daarvoor zijn albums beluisteren en herbeluisteren, want zijn oeuvre geeft zich niet gemakkelijk gewonnen.
Tommy Wieringa is wat mij betreft veruit de meest interessante auteur van Nederland. Zijn ‘Joe Speedboot’ versloeg zijn tienduizenden, en in ‘Dit zijn de namen’ toonde Wieringa zich een meester in het mythisch vertellen. Zijn nieuwste boek is een eerbetoon aan het leven in onze oostelijke grensstreek.
Na maanden niet naar de bioscoop te zijn geweest, moest het er wel weer een keer van komen. Ik volgde de juichende recensie van Trouw. En de keuze bleek gelukkig. Wat een prachtfilm! Ik was vooral onder de indruk van de fijngevoelige wijze waarop diepe droefenis en humor samengebracht werden.
Josh Ritter is een vrolijk en dankbaar mens. Wie hem weleens heeft zien optreden, weet dat het speelplezier er af spat. En hij is als een kind zo blij met de bijval van zijn publiek. Misschien beïnvloedt dat mij bij het beluisteren naar zijn albums, maar ook over de nieuwste ben ik weer laaiend enthousiast.
‘Wie of wat is de mens?’ – dat is de centrale vraag die de filosofie gaande houdt, aldus Ger Groot in zijn monumentale werk ‘De geest uit de fles’. Het is een indrukwekkend en helder geschreven overzicht van de filosofie van de afgelopen vier eeuwen.
De mens heeft een ontembare zucht naar zekerheid en bevrediging van zijn behoeften. Dat resulteert in het scheppen van afgoden. Zelfs van God kunnen wij zo’n afgod maken. Dat is de rode draad in dit boek van de spraakmakende theoloog Peter Rollins.
Mijn cd van deze maand was niet moeilijk te kiezen. Op mijn stapeltje lagen nog andere cd’s, maar 'Music For People In Trouble' overtrof alles. Ik kende het werk van Susanne Sundfør niet. Ik hoorde wel flarden van haar vorige album (‘Ten Love Songs’). Maar eerlijk gezegd kon me dat niet bekoren. Tot deze cd verscheen. Wat een prachtplaat!
Wat een album! Goeie kans dat deze plaat nummer 1 wordt op mijn jaarlijstje. Voor wie hem niet kent: Sam Baker is een singer-songwriter uit Texas. Hij ziet zichzelf meer als maker van liedjes dan als zanger. En dat begrijp je als je naar hem luistert: hij heeft geen formidabele zangstem. Maar juist die kwetsbaarheid maakt hem overtuigend.
Er zijn van die albums die je met een ruk uit je spoor trekken. Mijn spoor is dat van de Americana – de verzamelnaam van country, blues, folk en rock en alle mengvormen daarvan. Meestal schrijf ik over de luisterervaringen die ik in die contreien opdoe. Maar deze maand een album dat daar volledig buiten valt, maar dat me wel van de sokken blies.
Mijn aandacht voor dit boek werd getrokken door de tekst van U2-zanger Bono op de voorkant: ‘Een prachtige choreografie voor een gloedvol leven.’ Wel, als rockzanger no.1 van de wereld zo enthousiast is over een religieus boek, word ik nieuwsgierig. Ik werd niet teleurgesteld. ‘De goddelijke dans’ is het meest spirituele boek dat ik dit jaar las.
Ik mag graag een cd draaien terwijl ik kook. Bepaalde albums laten zich namelijk heel goed – wat ik noem – ‘zijdelings’ beluisteren. De kern van zulke albums raakt je ‘en passant’. Andere albums laten zich alleen ontsluiten door opsluiten: koptelefoon op, teksten erbij, nergens anders aan denken. Zo’n album is dat van Will Stratton.
Ryan Adams is vorig jaar gescheiden en steekt dat bepaald niet onder stoelen of banken. Hij vulde zelfs een heel nieuw album met het verdriet. Het album laat zich beluisteren als een chronologisch vastgelegd rouwproces. Maar het aloude cliché dat verdriet vaak leidt tot mooie kunst, blijkt in dit album opnieuw bewaarheid.
De nalatenschap van elke ster is vaak een melkkoetje dat tot de laatste druppel wordt uitgemolken. Bij Johnny Cash is dat helaas niet anders. Zo blijkt uit de gedichtenbundel die postuum, van zijn hand verscheen.
Hoeveel boeken zullen er niet over Elvis Presley verschenen zijn? Ik las zelf ooit de monumentale biografie in twee delen van Peter Guralnick (met op de ruggen de twee helften van het gezicht van Elvis, die naast elkaar in de kast een prachtige foto tonen!). Kan een volgende, kortere biografie dan nog iets toevoegen? Het blijkt van wel.
Ry Cooder is bij het grote muziekpubliek een niet zo bekende naam. Maar een beetje ingewijde kent hem. Want al is hij een man van de achtergrond, zijn invloed is groot. Als topgitarist wist hij in de loop der jaren anderen naar een hoger niveau te tillen. Er is nu een biografie over hem verschenen. Nou ja, een biografie?
Erik Scherder is een enthousiast verteller. Met verve weet de hoogleraar neuropsychologie zijn vak aan de man te brengen. Velen kennen hem van De Wereld Draait Door. Maar behalve enthousiasmerend verteller, is hij ook een meeslepend schrijver.
‘House of Cards’ mag je wel ‘de serie der series’ noemen deze dagen. Ieder nieuw seizoen wordt met gretigheid bekeken. Sommigen trekken een weekend lang de gordijnen dicht, beantwoorden hun telefoon niet, om in één zucht alle afleveringen van het nieuwe seizoen te bekijken. Maar ik ontdekte in seizoen 5 toch wat slijtage.
Rodney Crowell is inmiddels een veteraan in de muziekwereld. Samen met mannen als Guy Clark, Townes van Zandt en Steve Earl bestormde hij in de jaren zeventig de bastions van het folk- en country-establishment. Velen uit die beweging zijn er niet meer, maar Crowell’s nieuwste cd toont dat hij ‘alive and kicking’ is.
De tijd dat Rowwen Hèze vooral een feestband was, is al lang voorbij. Natuurlijk de heren maken gelukkig nog heel wat vrolijke muziek. Maar dat de Limburgse band ook prachtige ballades en luisterliedjes maken, is in de Randstad nog bij veel mensen niet doorgedrongen. Hun laatste cd is ook wat dat betreft weer van ontroerende schoonheid.
Ik dacht dat bron wel opgedroogd zou zijn. Dylan had immers al twee albums met nummers uit ‘The American Songbook’ gemaakt. Maar ineens was daar het nieuws dat er nog een album uit zou komen. Wat zeg ik? Drie! Want het nieuwe album is een driedubbelaar. Bob blijft verrassen.
In het Diepe Zuiden van Amerika wonen de meeste aanhangers van de Tea-Party, de rechtse beweging van (meest) boze blanke oudere mannen. Sociologe Hochschild deed onderzoek naar hen en ging daarvoor een tijd wonen in Louisiana.
Connie Palmen schreef dit jaar het boekenweekessay. Ze sluit aan bij het thema van dit jaar, getiteld ‘Verboden vruchten’. Ze portretteert in het essay vier vrouwen die als moderne Eva’s de bestaande regels overtreden. Maar anders dan hun oermoeder straften zij zichzelf - met een trage vernietiging van hun leven.
Mohamed El Bachiri verloor vorig jaar bij de aanslagen in Brussel zijn innig geliefde vrouw Loubna. Zijn leven stortte in. De Belgische schrijver David van Reybrouck tekende zijn verlies op in korte hoofdstukken die doen denken aan het diepe snikken van een grondeloos verdriet.
Carson McCullers werd beroemd vanwege haar ‘The Heart Is a Lonely Hunter’. Ik las het boek een aantal jaren geleden. Ik was enthousiast. Daarom was ik meteen alert toen haar novelle ‘The Ballad of the Sad Cafe’ in een Nederlandse vertaling verscheen.
Drie heren die hun eigen sporen hebben getrokken in de vaderlandse popgeschiedenis hebben de handen ineen geslagen. En het resultaat mag er zijn. Boudewijn de Groot, Henny Vrienten en George Kooymans laten niet alleen zien wat ze zelf kunnen, maar halen ook in elkaar onverwachte kanten naar boven.
Een leraar van zestig kijkt terug op zijn leven. Een leven dat in het teken stond naar zoeken naar een zinvol bestaan. Een belangrijk scharnierpunt was het overlijden van zijn moeder toen hij nog jong was. Sindsdien zocht hij vooral in de literatuur naar meer betekenis voor zijn leven. Het boeiende aan het boek vond ik de combinatie van de bijna gelaten manier waarop de man leeft en het tekort dat erin verweven is.
Bij ons thuis werd vroeger over het verzet tijdens de oorlog gesproken als ‘de ondergrondse’. Ik had er als kind beelden bij van mensen die letterlijk onder de grond werkten. Een zelfde soort associatie kan Colson Whitehead gehad hebben bij ‘de ondergrondse spoorweg’.
Doctorow schreef nooit hetzelfde boek. ‘Schreef’, want hij overleed in 2015. ‘Andrews hersenen’ was zijn laatste roman. Weer heel anders dan de rest van zijn romans. Ik bewonder zoiets: schrijvers die zichzelf opnieuw uitvinden. Hij mag dan ook wat mij betreft tot de grootste Amerikaanse auteurs gerekend worden.
Troy Maxson is een Afro-Amerikaan die in de jaren vijftig van de vorige eeuw de touwtjes aan elkaar moet knopen. Hij is vuilnisman, ex-honkballer en ex-gedetineerde. Hij wil koste wat kost een fatsoenlijk leven opbouwen met (tweede) vrouw en zonen.
Na een soloproject van leadzanger Guy Garvey is er nu weer een album van de groep als geheel. Dit keer wel zonder drummer Richard Jupp. En hij is niet vervangen. Of het moest zijn door een drummachine, maar dat lijkt de kwaliteit niet te drukken. Integendeel, ‘Little Fictions’ van Elbow is een heerlijk album.
Ik had zijn naam door de jaren heen regelmatig horen noemen. En ik wist dat Kees van Kooten een boekje over hem geschreven had. Maar ik had nog nooit iets van Billy Collins gelezen. Na het lezen van ‘The Rain in Portugal’ ben ik verkocht. Wat een gedichten!
Dit jaar zal er veel aandacht besteed worden aan de Reformatie die met Luther begon. In 1517 hing hij vijfennegentig stellingen op in Wittenberg. Ze maakten iets los dat ongekend was en dat Europa voorgoed zou veranderen. Het boek van Lyndal Roper is wat mij betreft een uitstekend middel om je in die bijzondere gebeurtenis te verdiepen.
Hoe ik het album op het spoor kwam, weet ik niet meer. Maar geluk valt je soms in de schoot. Want wat een prachtplaat van deze (althans voor mij) onbekende artiest. Artiest enkelvoud, want achter de naam St. Lenox gaat één man schuil: Andrew Choi. En hij is nog niet eens fulltime artiest, want Choi is in het dagelijks leven advocaat in Manhattan.
Ik had het boek bij verschijnen in 2015 in het Engels gelezen. Dat is de reden dat ik er hier geen bespreking aan waagde. Maar nu het boek is vertaald, wil ik lezers van deze site er graag op wijzen. Het is een aanrader.
De 15-jarige Esther slaat met haar broertje en zusje hevig aan het bidden als hun vader kanker blijkt te hebben. ‘Maak papa alstublieft beter’ is haar herhaalde bede. Ze gelooft heilig in een wonder. Maar het gebed mag niet baten. Haar vader overlijdt en dat veroorzaakt een diepe religieuze crisis.
Het popjaar begon met de dood van David Bowie. Ik sluit af dit jaar met die van Leonard Cohen. De overeenkomsten zijn frappant. Beiden leverden zij een laatste album af waarin de naderende dood het thema is. En net als dat van Bowie is het album van Cohen indrukwekkend.
Geen naam heeft de laatste vijftig jaar in kerkelijk Nederland zo vaak geklonken als die van Kuitert. Hij werd de auteur van een veel geciteerde oneliner waarop zijn hele theologie is gebouwd: ‘Alle spreken over Boven, komt van beneden.’ Voor velen een bevrijdend perspectief, voor nog meer mensen de godslastering van de eeuw. En elke nieuw boek dat hij schreef leek weer een nieuwe steen in de vijver van protestants Nederland.
Nico ter Linden is bij het grote publiek in de jaren negentig bekend geworden met zijn serie Bijbelse hervertellingen ‘Het verhaal gaat…’ Hij was ooit predikant van de Westerkerk in Amsterdam. Maar Ter Linden raakt ook op leeftijd. Tijd om ook eens de balans op te maken. Hoe zag zijn eigen geloofsgeschiedenis eruit?
De grens tussen geloof en ongeloof is aan het vervagen. Onderzoeken wijzen uit dat Nederland steeds meer seculier wordt. Maar dat wil niet zeggen dat het ongeloof toeneemt. Waar onderzoeken op gericht zijn is een theïstisch geloof: het geloof in een bovennatuurlijke, persoonlijke God. Dat geloof is inderdaad aan het verminderen. Maar Smedes wijst er op dat juist onder atheïsten spirituele tendensen zijn aan te wijzen.
Meestal is een album met de naam van de artiest als titel het debuutalbum. Maar dat is hier niet het geval. Robert Ellis maakte met eerdere albums al indruk, vooral met zijn 'The Lights From the Chemical Plant'. Ellis geldt - samen met o.a. Sturgil Simpson - als een van de vernieuwers van de country.
Vorig jaar verongelukte de zoon van Nick Cave. Hij viel van een rots en overleed. Dan verwacht je al dat een nieuwe cd van de popzanger daarvan doordrenkt zal zijn. En alleen al de eerste zin smijt je deze tragedie midden in het gezicht: ‘You fell from the sky / Crash landed in a field / Near the river Adur’. En dan is al duidelijk: dit wordt een donker album.
De solidariteit met de staat Israël is niet vanzelfsprekend meer – ook niet in kerken. Sterker, er klinkt soms harde kritiek. Vaak terecht. Lees bijvoorbeeld ‘De ethnische zuivering van Palestina’ van de Israëlische (!) politicoloog en historicus Ilan Pappe, en ieder idealistisch beeld over de stichting van de staat Israël is definitief bijgesteld.
Wie mijn luisterervaringen een beetje volgt, weet dat ik een liefhebber ben van Americana. Maar die hoef je soms niet ver te zoeken. Ook in Nederland kun je daarvoor terecht. Daar heet het bijvoorbeeld 'Ericana'. En dan heb ik het over Daniël Lohues die in Erica woont. Zijn nieuwste album heet 'Aosem'. Je herkent er meteen het Engelse 'Awesome' in.
De Rayburn's vormen een gerespecteerde familie. Vader en moeder drijven een hotel op een van de eilandjes in Zuid-Florida. Alles lijkt voor de wind te gaan. Hun volwassen kinderen lijken hun plekje in het leven gevonden te hebben. Tot op een dag een zoon die allang uit beeld was, thuiskomt. Dan begint een verhaal dat ik meer en meer ging zien als een bizarre versie van het verhaal van de verloren zoon.
Beoordelingen op muzieksites en in muziekbladen kunnen nog weleens verschillen. Vorig jaar werd 'Sermon on the Rocks' van Josh Ritter in het blad 'Heaven' afgebrand, terwijl ik het een steengoed album vond. Zo vergaat het ook het album van The Avett Brothers 'True Sadness'. Twee gerenommeerde muzieksites geven een totaal verschillende beoordeling.
Philip Norman waagde zich aan een biografie van Paul McCartney. Hij zegt in het begin een criticus geweest te zijn, maar dat Paul zo genereus was om voluit mee te werken aan deze levensbeschrijving. Maar zo kritisch blijkt Norman niet. Hier en daar sijpelt een mateloze bewondering tussen de zinnen het boek binnen.
Ik zag ze in april in het Witte Kerkje van Terheijden. Een unieke locatie. Een man of vijftig op kerkstoelen en de muzikanten voor de preekstoel. Dichter bij artiesten kun je niet komen. Bezoekers zagen vóór het concert het echtpaar JT Nero en Allison Russell, die samen de Birds of Chicago vormen, nog ronddrentelen met hun dochtertje.
In onze tijd is geloven minder dan ooit vanzelfsprekend. Sterker, religie wordt vaak gezien als een fenomeen uit een primitievere fase van de mensheid. De eis aan christenen om zichzelf te verantwoorden wordt dan ook steeds dwingender. Het zijn vooral literatoren die deze taak op zich nemen. Hans van Stralen schreef er een verrassend boek over. Hij laat zien hoe anders dat zij te werk gaan dan de apologeten in het begin van de kerkgeschiedenis.
Sam Phillips was de legendarische platenbaas van SUN-records. Hij ontdekte een schaar van artiesten: Elvis Presley, Johnny Cash, Carl Perkins, Jerry Lee Lewis, Roy Orbinson. Maar bovenal veranderde hij het landschap van de popmuziek ingrijpend. Zijn biografie kreeg van de schrijver zelfs de ondertitel ‘The Man Who Invented Rock ‘n’ Roll’ mee.
OK: ik ben een fanatieke Paul Simon-fan. Maar ik vind ook weer niet alles goed wat mijn held maakt. Het album ‘Surprise’ dat hij in 2006 in samenwerking met Brian Eno maakt, vond ik niet sterk. En de cd die erna kwam (‘So beautiful Or So What’) vond in mijn ogen weliswaar meer genade, maar kreeg mij ook niet op de banken. Maar ‘Stranger To Stranger’….meesterlijk!
Wat een album! Twee jaar geleden verraste Simpson met zijn 'Metamodern Sounds in Country Music'. Maar de man vernieuwt zich alweer. Daar moet de geboorte van zijn zoon zeker mee te maken hebben. Het hele album staat namelijk in het teken van deze 'Pollywog'.
De christelijke traditie kan nog altijd relevant zijn voor vandaag. Maar dan moet zij de huidige cultuur en wetenschap wel serieus nemen, aldus de schrijvers van dit boek. Zij positioneren zich nadrukkelijk als vrijzinnige theologen. Al kiezen zij zelf het liefst voor het woord ‘liberaal’.
Martha en Lucy Wainwright zijn dochters van dezelfde vader: Loudon Wainwright III. Hij is een bekend artiest en heeft kennelijk veel van zijn gaven aan zijn kinderen meegegeven, want behalve de gezusters is ook hun (half)broer Rufus een bekend musicus. Voeg daar nog eens aan toe dat Martha de dochter is van Kate McGarricle, en het kan niet anders of er moet muziek in de familie zitten.
Lucinda Williams maakte nog maar twee jaar geleden indruk met haar album 'Down where the spirit meets the bone', en nu al is er een opvolger. En minstens zo uitgebreid én overtuigend. Veertien songs staan er op dit album, reden waarom er zelfs van de cd-versie een dubbelalbum van gemaakt moest worden.
Filosofie en religie zijn lijken op gescheiden partners die elkaar sinds de liefde bekoelde met argwaan en wrok bekijken. De filosofie heeft inmiddels in onze tijd een nieuwe liefde gevonden: de neurowetenschappen. En de religie? Ach, zij heeft haar theologie nog. Maar die lijkt soms alleen nog maar te preken voor eigen parochie en zich te wentelen in het eigen gelijk.
De roman ‘Het tumult van de tijd’ vertelt het beklemmende levensverhaal van de Russische componist Sjostakovitsj. Het boek opent met een scene op het trapportaal van zijn appartement. Daar heeft de componist zich geposteerd omdat hij denkt elk moment opgepakt te kunnen worden. En hij wil niet dat zijn gezin getuige zal zijn van die arrestatie. Daarom heeft hij zijn koffer gepakt en zit alvast klaar.
Zijn de tien geboden nog van deze tijd? Nee, zeggen de schrijvers van dit boek al meteen in de inleiding. Maar dat blijkt soms nog mee te vallen. Want de Bijbelse voorschriften vormen wel een mooie aanleiding tot filosofische overwegingen. Beide schrijvers nemen om en om een gebod voor hun rekening en plaatsen daar het gedachtengoed van een filosoof naast.
‘Over de doden niets dan goeds,’ luidt het gezegde. Dat maakt een eerlijke bespreking van de laatste bundel poëzie van Joost Zwagerman ook wat ingewikkeld. Zoals bekend stierf Zwagerman een zelfgekozen dood. Uit het nieuws was al bekend dat er van zijn hand een bundel religieuze poëzie zou verschijnen. Die ligt inmiddels al een paar maanden in de winkel. Maar nu pas en na herlezing durfde ik een bespreking aan.
Amerika geeft in Afrika miljarden uit aan ontwikkelingssamenwerking, maar de Derde Wereld in eigen land wordt over het hoofd gezien – dat is een van de belangrijkste conclusies die Paul Theroux trekt na zijn reis door het diepe Zuiden van de VS.
‘Is het een cadeautje?’ vroeg de verkoopster. ‘Nee,’ zei ik, ‘het is voor mezelf.’ ‘Dan wens ik u veel sterkte, meneer. Hebt u een zakdoek bij de hand?’ Ik moest lachen om de droge toon waarop ze het zei.
Ik begon enthousiast en vol belangstelling aan dit boek. Ik had nog nooit de geschiedwerken van de Jood Flavius Josephus (de vijfde evangelist uit de titel) gelezen. Dus was ik benieuwd. Maar gaandeweg werd ik steeds meer teleurgesteld. De vraag kwam boven: ‘Wat beoogt Meijer met dit boek?’
Wat een plaat! En wat een timing! Een paar dagen na het verschijnen van 'Blackstar' overleed David Bowie. En wat nog maar weinigen tot dan toe gezien hadden: het bleek een album te zijn waarop Bowie preludeert op zijn dood. Zo maakte de kameleontische artiest zelfs van zijn dood nog een kunstwerk.
Dat Dave Gahan niet vies is van stevige vleug religie in zijn muziek bewees hij in het verleden al met de groep Depeche Mode. Nu hij een (tijdelijk?) verbond is aangegaan met het duo van 'Soulsavers' lijkt dat alleen maar weer eens extra bevestigd te worden. Hun eerste coproductie (‘The Light the Dead See’) was daarvan al een illustratie, maar de opvolger onderstreept het nog eens: religie is de rode draad.
Wat heb ik genoten van dit boek! Amos Oz is toch al een van mijn favoriete schrijvers. Maar wat mij betreft heeft hij zich in dit nieuwe boek overtroffen! Opnieuw weet Oz het Jeruzalem van weleer zo te schilderen dat je, hoewel je echt nooit gekend hebt, heimwee naar krijgt.
Of het nu ligt aan mijn te hoge verwachtingen, gewekt door lovende recensies, of dat de recensenten elkaar alleen maar na blijken te praten: opnieuw werd ik teleurgesteld in een alom bejubelde film. ‘Opnieuw’ zeg ik, want ik had het al eerder dit jaar met ‘Birdman’. Dit keer met ‘Carol’, het verhaal over een lesbische relatie in de jaren vijftig.
Het album lag al maanden klaar om te bespreken. Maar je kent het: druk, druk, druk. Maar voor het eind van het jaar moest ik de mij zelf opgelegde schuld vereffenen. Want het album van Gretchen Peters is dat meer dan waard. Wat een plaat!
Binnen niet al te lange tijd zal er een gedichtenbundel van de betreurde Joost Zwagerman verschijnen. Naar verluidt zullen de gedichten vooral religieus van toon zijn. Wie ‘De stilte van het licht’ las, zal niet verbaasd zijn. Het boek bevat essays over de beeldende kunst. Maar ook deze essays raken aan het religieuze.
De vergelijking is al meer gemaakt: de stem van Guy Garvey lijkt sterk op die van Peter Gabriel. De voorman van de groep Elbow heeft hetzelfde donkere, fluwelen wat hese stemgeluid. Dat valt des te meer op in dit solo-project. Zou het toeval zijn dat dit album deels opgenomen werd in Gabriel’s studio?
Het beste boek dat ik in de afgelopen tijd las over de missionaire gemeente. Veel missionaire activiteit wordt gekenmerkt door kramp: er moet zoveel. 'We moeten de wereld veranderen'. Maar Paas legt de nadruk op iets anders: de kerk als een gemeenschap van mensen die in de geseculariseerde wereld vreemdelingen zijn maar tegelijk priesters.
Josh Ritter is muzikant én schilder. En zijn muziek is net zo veelkleurig als zijn schilderijen. Dat bewijst hij weer eens op zijn nieuwste cd getiteld ‘Sermon on the Rocks’. Stevige rock wordt afgewisseld met ingetogen werk. Uit zijn koker komt net zo gemakkelijk een country-ballad die doet denken aan de jaren vijftig (‘My Man On a Horse’) als een mysterieus gitaarlied (‘Seeing Me 'Round’). Het geheel is een mix van rock, folk en country.
Jimmy Lafave is een oude rot in het vak. Niet zo bekend bij het grote publiek, maar de moeite waard om eens naar te luisteren. Zijn muziek valt onder de categorie 'roots' en dat geldt ook voor zijn nieuwste cd. 'The Night Tribe' is wat minder ruig dan zijn oudere werk, maar niet minder overtuigend.
Kate en Geoff Mercer zijn 45 jaar getrouwd. Ze zullen een feest geven. De film brengt de week daaraan voorafgaand in beeld. Het verleden van Geoff werpt gedurende die week een steeds zwaardere schaduw over het komende feest. De aanleiding is een brief.
Is het verhaal van Johnny Cash al niet in ruime mate verteld? Dat is de vraag die popjournalist Robert Hilburn zich stelde. Hij deelde die vraag met Lou Robin, jarenlang Cash’ manager. Die antwoordde dat het verhaal van Cash voor zo’n twintig procent verteld was. Dat gaf Hilburn de moed om een nieuwe biografie te schrijven.
Rhiannon Giddens is een klassiek geschoold zangeres, maar ze koos voor een loopbaan in de roots-muziek: country, blues, gospel. Gelukkig maar! Kort geleden verscheen haar eerste soloalbum – een geweldige plaat. Wat een stem! Wat een prachtige songs!
Ik moest dit boek een aantal maanden laten liggen (het kwam vorig jaar al uit), omdat ik andere voor moest laten gaan. Maar al die tijd lag het al naar me te lonken - ook door de foto van Johnny Cash op de cover. Toen ik er gelegenheid voor had, heb ik het dan ook gretig gelezen. En: met groot plezier!
Schaamte en mededogen – ze vochten in mij om voorrang. Ik keek naar de film ‘Amy’. Ik werd voyeur in haar leven. Het is door de vorm van de documentaire. Ze bestaat uit filmfragmenten van vrienden, familieleden én journalisten, die schaamteloos de onttakeling van zangeres Amy Winehouse in beeld brengen. Zonder verweer van de persoon in kwestie.
In ‘Trouw’ las ik een lovende recensie van dit boek en daarom schafte ik het aan. De titel met het woord ‘toptheologen’ trok me ook aan – vooral omdat ik een aantal namen van deze eredivisie van de theologie niet kende. En ja, als je als dorpsdomineetje een beetje bij wilt blijven, moet je zo’n boek wel bestellen. Gretig begon ik dan ook te lezen.
Ik kon nog voor € 12,50 een kaartje kopen voor zijn concert in Paradiso op 15 januari a.s.. Maar ik kan je verzekeren dat die prijzen vanaf nu zullen stijgen. Isbell wordt nu al tot de beste singer-songwriters van Amerika gerekend.
Ontdoe gospel van alle overbodige franje: orgel, koren, handgeklap en je houdt de kern over. Dat was de gedachte van twee Nederlandse muzikanten. Ze vroegen Michelle David om hun project gestalte te geven.
Muscle Shoals - de meeste mensen zullen er nog nooit van gehoord hebben. Het is dan ook maar een kleine plaats op de grens van de staat Alabama. Maar hier staan twee studio's waar muziekgeschiedenis werd geschreven. Twee jaar geleden verscheen er een documentaire over de geschiedenis van deze studio's.
Met '4.2.01' signeerde Harry Mulisch op de betreffende datum mijn exemplaar van zijn boek ‘Siegfried’. Veelbetekenend! De getallen in afnemende reeks vormen een strakke orde die zo kenmerkend was voor Mulisch. Toeval? Natuurlijk, want het was toevallige datum: 4 februari 2001. En toch, toeval bestond niet bij Mulisch.
Een hele roman over een avond stand-upcomedy – je moet het maar aandurven. De Israëlische schrijver David Grossman had het lef. In een zaaltje op een industrieterrein bij Tel Aviv treedt Dovele Grinstein op. Het is een vreemd optreden: hij krijgt het spaarzame publiek nauwelijks aan het lachen.
We zijn druk, druk, druk. Maar is dat alleen een verschijnsel van onze tijd? ‘Nee,’ zegt denker des vaderlands Marli Huijer in haar nieuwste boek ‘Ritme’. ‘Nieuwste’…nou ja, niet helemaal. Het boek verscheen al in 2011, maar zij herschreef het. Ze laat (opnieuw) zien dat het gevoel opgejaagd te worden mensen ook al in vroeger tijden parten speelde.
Eén verhaal, maar dan twee keer verfilmd vanuit het perspectief van elk van de twee hoofdrolspelers – dat is de filmische vondst van Ned Benson die een prachtig tweeluik heeft opgeleverd. Ik las destijds de recensies, miste desondanks de film(s) in de bioscoop, maar leve ‘On Demand’! Deze week zag ik ze op twee achtereenvolgende avonden op mijn eigen tv.
Gregory Page is een redelijk onbekende singer-songwriter uit San Diego. Maar wonderlijk genoeg geldt die onbekendheid misschien nog het minst voor Nederland: de meeste weerklank krijgt hij namelijk hier. Hij toert dan ook regelmatig in onze contreien.
Roeta Tavori, lerares op een middelbare school, vertelt aan een onderzoekster de bizarre geschiedenis van haar familie. Die geschiedenis gaat terug tot het begin van de jaren dertig van de vorige eeuw. Toen werd in de joodse nederzetting waar Roeta nog steeds woont, door haar grootvader Zeëv een moord gepleegd - een gebeurtenis die de levens van zijn kleinkinderen nog steeds beïnvloedt.
De Engels/Amerikaanse dichter W.H. Auden is in zijn leven en werk sterk beïnvloed door de kerkvader Augustinus. Maar nooit is er een diepgravende of systematisch studie naar gedaan. Dat ontdekte Stephen J. Schuler en schreef er dus zelf één. Een prestatie van formaat, want al is Schuler hoogleraar Engels, hij blijkt ook een groot kenner van het werk van de kerkvader.
Over Johnny Cash is al veel geschreven. Je zou zeggen: alles is dan al een keer gezegd. En toch blijkt met elke nieuwe biografie er weer iets nieuws boven tafel te komen. Zo ook in de laatste biografie, geschreven door Robert Hilburn.
Soms koop je een tijdschrift om dat ene artikel waarvan je denkt: dat moet en zal ik lezen. Dat tijdschrift heet in deze bespreking ‘Liter’. Bent u geen abonnee dan moet u het snel worden of op zijn minst het laatste nummer kopen. Waarom? Les Murray!
De nieuwste cd van Sufjan Stevens is een prachtig eerbetoon aan zijn moeder Carrie. Zij leed aan schizofrenie, leidde een onordelijk leven met druggebruik en stierf tenslotte aan maagkanker. Een tragisch leven dus en geen reden tot grote dankbaarheid – zeker niet als je weet dat Carrie haar zoon als kind al achterliet.
Ze hadden eigenlijk nooit in boekvorm gepubliceerd mogen worden - althans, als het aan de schrijver van de verhalen zelf had gelegen. Salinger had het namelijk ten strengste verboden. Hij was beroemd geworden met zijn 'The Catcher in the Rye' en was dus inmiddels een veelgelezen schrijver. 'Missie geslaagd,' zou je zeggen. Elke schrijver wil immers gelezen worden? Maar zo niet deze auteur.
Een visie op het christelijk geloof voorleggen aan hen voor wie het geen betekenis (meer) heeft – dat is wat Maarten Wisse zich tot doel heeft gesteld. Hij neemt de lezer daarvoor bij de hand voor een interessante tocht door het christelijk landschap.
Het zal u niet ontgaan zijn: na Maarten van Rosem, Youp van 't Hek en Linda de Mol heeft nu ook Jezus zijn glossy. Het is een vrolijk en speels blad geworden met ruimte voor lichtvoetigheid en diepgang. Daarom in deze rubriek bij uitzondering aandacht voor een tijdschrift.
Het was al aangekondigd: Bob Dylan zou op zijn nieuwe cd beter bij stem zijn dan we van hem gewend zijn. Er werd zelfs al de vergelijking gemaakt met het album 'Nashville Skyline' (1969) toen hij opeens een zangstem bleek te hebben die nog niemand kende. Wel, die vergelijking gaat misschien te ver, maar de conclusie dat Dylan op zijn nieuwste album beter klinkt dan zelfs menig fanatieke fan van tevoren vreesde, is gerechtvaardigd.
Een echt nieuw nummer staat er natuurlijk niet op. Alle door Elvis opgenomen nummers zullen inmiddels zijn uitgebracht. Zelfs gospels die hij in huiselijke kring zong werden op cd gezet. Elke superster is immers een melkkoe. En wie is er groter in de popmuziek dan Elvis? Toch is deze cd best de moeite waard.
Riggan Thomson is een acteur wiens carrière in het slop is geraakt. Ooit werd hij bekend in een serie films getiteld 'Birdman', een fantasy-verhaal waarin hij een cartoonachtige rol speelde. Maar nu wil hij zich waarmaken als serieus acteur in een toneelstuk op Broadway. Daarbij krijgt hij te maken met een aantal forse tegenkrachten.
Willem Jan Otten is in mijn ogen Nederlands meest interessante en veelzijdige schrijver. Hij schrijft toneel, romans, poëzie en essays. En hij beheerst de genres allemaal. Kort geleden zag een nieuwe essaybundel het levenslicht. ‘Verhalende essays’ noemde Otten ze.
Het boek verscheen in 2012, maar nu pas las ik het – ook omdat er een goedkope editie op de markt gebracht werd (voor wie zoals ik al teveel aan boeken uitgeeft: wachten loont soms!). Er zijn al heel wat lovende recensies over geschreven, maar ik doe nog een duit in die zak: Oek de Jong schreef een prachtig boek.
Ida Gerhardt (1905 – 1997) geldt als een van Nederlands grootste dichteressen van de 20ste eeuw. Maar ze was bepaald niet de sympathiekste, en dat is een eufemisme. Ze kon lichtgeraakt zijn, afgunstig en ronduit arrogant. Deze schaduwzijden worden in de biografie die dit jaar verscheen niet verdonkeremaand.
Harry Kuitert is al jaren de luis in de pels van de kerk. Dat maakt hem bij velen geliefd, bij anderen juist niet. Dat hij er in de loop der jaren niet milder op is geworden, toont zijn nieuwste boek. Kuitert is inmiddels 90 jaar (!), maar hij is een onverminderd scherp waarnemer waar het de negatieve kanten van de kerk betreft.
In veel Pinksterkerken en evangelische gemeenten is het inmiddels een bekend woord: bevrijdingspastoraat. Maar ook in de mainstream-kerken groeit kennelijk de belangstelling voor deze vorm van pastorale hulpverlening. Dat is althans de conclusie die ik trek uit het verschijnen namens de Protestantse Kerk in Nederland van een handreiking met betrekking tot het bieden van bevrijdingspastoraat.
Ik heb het boek van Franca Treur niet gelezen. Dat kan een voordeel zijn als je de verfilming bekijkt. Maar de film heeft mijn belangstelling voor het boek wel gewekt. Wat een leuk verhaal! 'Leuk' - dat woord wordt niet vaak gebruikt als een orthodox-christelijk milieu het onderwerp van een boek of film is. Maar in dit geval is het passend.
Uitgeverij L.J. Veen bracht onlangs een aantal literaire klassiekers op de markt die in vertaling al lange tijd niet meer te krijgen waren. Daaronder het imposante werk van de Amerikaanse schrijver John Steinbeck over de trek in de jaren dertig van arme landarbeiders vanuit Oklahoma naar het welvarende Californië.
Joost Zwagerman is behalve een groot liefhebber ook een groot kenner van de Amerikaanse cultuur. Het wekt dan ook geen verbazing dat, toen Zwagerman vijftig werd en zijn uitgeverij hem ter gelegenheid daarvan de aanbieding deed een keuze uit zijn werk te mogen bundelen, de schrijver koos voor een selectie essays en artikelen die alle gaan over Amerika. ‘Omzwervingen in de Amerikaanse cultuur’ kregen ze als ondertitel mee.
We worden alom voor gewaarschuwd voor het verlies van privacy. Grote boosdoener is het internet. Het wereldwijde web zou zich steeds nauwer om ons heen sluiten. Er zijn steeds meer persoonlijke gegevens te vinden. En het internet is een onuitwisbaar collectief geheugen: eens geschreven blijft geschreven, en eenmaal geuploade foto’s of filmpjes zijn niet meer te verwijderen.
'Dat de smaak van de zuster het geluidsbehang op de meeste verpleegafdelingen bepaalt, volgt onmiddellijk uit de omstandigheid dat je daar nooit maar dan ook nooit kerkmuziek hoort – een muzieksoort die voor vele bewoners een dierbare, zeg maar gerust koesterende herinnering betekent.’
Soms word je op het spoor gebracht van boeken die al langer geleden verschenen, maar waarvan het belang je ontging. Zo las ik in ‘Americana’ van Joost Zwagerman over Douglas Coupland. Zwagerman prees met name diens boek ‘Life After God’ (1994), en nieuwsgierig geworden bestelde ik het meteen. Ik werd niet teleurgesteld.
