Over verbeelding, geloof en de dingen die er werkelijk toe doen.
Ik las deze biografie veel te laat. Maar ja, ik moest andere boeken voor laten gaan. Twee extreem warme dagen hielden me van mijn gewone werkzaamheden af. En dus greep ik jaren na verschijnen (2016) naar dit boek. Ik las het in één adem uit.
Peter Sloterdijk geldt als een auteur van ingewikkelde boeken. Maar die ervaring deel ik niet na het lezen van dit boek. Sloterdijk is ook omstreden: laatst verschenen verdachtmakingen dat zijn gedachtengoed binnen de AfD, de Duitse rechts-populistische politieke partij, kan worden gebruikt. Ook daarvan vond ik geen aanleiding in zijn laatst verschenen boek over religie. Hoewel? Daarover zo meteen toch iets.
We zijn sinds een paar maanden verhuisd. Het nieuwe huis is beduidend kleiner dan het vorige. Hebben we bewust voor gekozen. Maar het houdt wel in dat je afstand moet doen van een aantal dingen. In februari moest mijn preekarchief er aan geloven (zie een eerdere column). Vervolgens veel boeken.
Ik kreeg het op mijn negentiende verjaardag: het boek ‘Ik en Gij’ van Martin Buber. Een tegelijk filosofisch en spiritueel werk. Toen ik het las, was het alsof de bliksem bij me insloeg. Sindsdien heb ik het vele malen herlezen. Zóveel dat het eerste exemplaar letterlijk stukgelezen werd en ik een nieuwe moest kopen. ‘Ik en Jij’ heet het nu.
‘Wie of wat is de mens?’ – dat is de centrale vraag die de filosofie gaande houdt, aldus Ger Groot in zijn monumentale werk ‘De geest uit de fles’. Het is een indrukwekkend en helder geschreven overzicht van de filosofie van de afgelopen vier eeuwen.
De mens heeft een ontembare zucht naar zekerheid en bevrediging van zijn behoeften. Dat resulteert in het scheppen van afgoden. Zelfs van God kunnen wij zo’n afgod maken. Dat is de rode draad in dit boek van de spraakmakende theoloog Peter Rollins.
Ik was 17 toen ik voor het eerst een boek van hem las. ‘Anders gezegd’ heette het (uit 1970). Ik kreeg het van mijn toenmalige (buitenkerkelijke!) vriendinnetje. Toen ik het las, werd ik er meteen door gegrepen. Dit ging ergens over! Sindsdien sloeg ik geen boek van Harry Kuitert meer over.
Geen naam heeft de laatste vijftig jaar in kerkelijk Nederland zo vaak geklonken als die van Kuitert. Hij werd de auteur van een veel geciteerde oneliner waarop zijn hele theologie is gebouwd: ‘Alle spreken over Boven, komt van beneden.’ Voor velen een bevrijdend perspectief, voor nog meer mensen de godslastering van de eeuw. En elke nieuw boek dat hij schreef leek weer een nieuwe steen in de vijver van protestants Nederland.