Maar in de zomer van 2017 wordt er ook teruggeblikt op een heel andere gebeurtenis. Het is honderd jaar geleden dat de slag om Passendale begon – een van de meest gruwelijk veldslagen in de moderne geschiedenis. Tijdens de Eerste Wereldoorlog voerden Duitsers en Engelsen rond het Belgische dorpje een uitzichtloze oorlog. Bijna 500.000 soldaten kwamen om.

Bij het Vlaamse Vladslo is een Duits soldatenkerkhof. Er staat een indrukwekkend standbeeld van een treurend ouderpaar. Het is gemaakt door Käthe Kollwitz. Het extra wrange is dat haar zoon Peter op het kerkhof ligt. Sterker, de ogen van de man van het ouderpaar zijn gericht op de plek waar de naam van Peter vermeld wordt. De vrouw van het echtpaar zit ineengedoken van verdriet. Een indringender beeld van de verschrikkingen ken ik niet.

Vijftig jaar na die slag vond de Summer of Love plaats. Ik ben oud genoeg om me het te herinneren. Voor mij was het vooral het jaar van ‘All You Need Is Love’ van de Beatles. Altijd de vinger aan de pols van de tijdgeest, wisten de Fab Four ook dit keer te verwoorden wat er in de lucht hing. De première vond het lied vond plaats tijdens de eerste satelliet tv-uitzending. Wereldwijd konden mensen meekijken. De Summer of Love is voor mij dan ook verbonden met deze beelden van de Beatles. De lucht die we inademden was vol optimisme.

All You Need is Love en Passendale – ze komen deze zomer ineens bij elkaar. Maar ik krijg ze natuurlijk niet bij elkaar. De twee plaatjes in mijn hoofd lijken beide van een andere planeet. Hoe dubbel: hoopvol naast uitzichtloos hopeloos. Ik weet er geen weg mee. Kijk ik naar het een, moet ik aan het andere denken. Welke werkelijkheid zal ooit het laatste woord krijgen? Het is ook de zomer van de vragen.