Met de herdenking in Oud-Beijerland zelf had ik het snel gehad. Het was een grote reclamekaravaan. Er werden namelijk kransen gelegd namens bedrijven en winkels. Dat is nog niet zo erg, ware het niet dat er bij elke krans ook gemeld werd namens wie de krans werd gelegd. Op den duur wilde natuurlijk geen ondernemer achterblijven. Met als resultaat dus die reclamekaravaan. En dan het monument. Het was niet meer dan een verzameling badkamertegels in de driekleur die samen het woord VRIJ spelden. Foeilelijk.

Nee, dan Heinenoord. Daar staat langs de provinciale weg een oorlogsmonument getiteld ‘Moeder’. Het beeldt een jongeman uit die voor het vuurpeloton schreeuwt om zijn moeder. Elk jaar wordt op 4 mei tegen achten de provinciale weg even afgesloten voor alle verkeer. Uit het dorp in de verte komt een kleine stoet aangelopen. Voorop de donker klinkende trommels die bij zo’n gelegenheid horen. Daarachter de burgemeester en andere prominenten van het dorp.

Bij het monument wacht inmiddels een behoorlijke groep mensen. De meesten hebben hun auto langs de provinciale weg geparkeerd. Als de stoet bij het monument is aangekomen houdt de burgemeester een korte, relevante toespraak. Daarna de diepe stilte. Na het Wilhelmus en het leggen van de kransen maken politieagenten de weg vrij en iedereen gaat weer zijns weegs. Door haar eenvoud altijd een indrukwekkende plechtigheid.

Maar, zoals gezegd, ook in Papendrecht gaat het plechtig toe. Al passeerde tijdens de ceremonie dit keer wel een auto. Ik keek opzij, zag jongeman en een jonge vrouw door het open raam van hun stapvoets rijdende voertuig naar de verzamelde menigte staren, alsof ze zich afvroegen: wat is hier aan de hand? Inmiddels keken ook velen uit de herdenkende menigte in de geladen stilte in hun richting, terwijl de auto langzaam buiten beeld gleed. Een surrealistische schouwspel. Alsof bewoners van twee verschillende planeten even oog in oog stonden.

Voortaan alles afzetten, zou ik zeggen. Net als in Heinenoord.

(Voor wie het verhaal achter 'Moeder' wil lezen, klik hier)