Zomaar drie berichten uit de krant van gisteren. ‘Ook banken ontwijken fiscus,’ kopt Trouw. Grote Nederlandse banken blijken bedrijfjes op te zetten in belastingparadijzen. Een bladzijde verder een artikel over een ICT-debacle bij de Sociale Verzekeringsbank. Strop: 44 miljoen. Weer een bladzijde verder meldt de krant dat Engelse voetbalclubs meer dan 1 miljard uitgeven aan nieuwe spelers.

U vraagt zich misschien af wat de twee laatste berichtjes met zelfverrijking te maken hebben. Toch schaar ik die eronder. Ze hebben beide te maken met prestigedwang. Ambtenaren en bestuurders willen glansrijke projecten op hun naam zetten. Ik noem dat ook zelfverrijking. Ook bij de SVB blijkt daar sprake van. De oorzaak van het debacle is namelijk een te hoog ambitieniveau.

De Fransman Thomas Piketty analyseert in zijn veelgeprezen boek ‘Het kapitaal van de 21ste eeuw’ dat de kloof tussen arm en rijk spectaculair aan het groeien is. Ik heb het boek zelf nog niet gelezen. Ik wacht de Nederlandse vertaling af. Vriend en vijand is ondertussen onder de indruk van zijn onderzoek. Maar het bevestigt wat de gewone krantenlezer intuïtief al vermoedde.

Het woord ‘crisis’ wordt tegenwoordig nogal eens in de mond genomen. We spreken over een ‘economische crisis’, een ‘maatschappelijke crisis’. Maar de diepste crisis waarin we verzeild zijn geraakt is misschien wel een morele. Hoe verkopen we dat voetballers miljoenen verdienen, banken op of over de rand van het toelaatbare opereren en overheden geld over de balk gooien, terwijl aan de andere kant steeds meer mensen met minder moeten doen?

Neem de zorg. Voor mijn werk kom ik veel in verpleeg- en ziekenhuizen. Het peil is er nog steeds wonderlijk hoog. Net zoals in de thuiszorg. Maar in de loop der jaren signaleerde ik dat er steeds meer werk door minder mensen gedaan moet worden. De welwillendheid van de werkers is er doorgaans groot. Maar op een zeker moment is daar de rek ook uit – zeker als de grote machten in onze samenleving de verkeerde signalen geven door zo gemakkelijk naar zichzelf toe te rekenen.

Onderzoek wijst uit dat in landen met groeiende verschillen tussen arm en rijk de spanningen evenredig toenemen. Ook hier kijkt de gewone krantenlezer niet van op. Wie een beetje het nieuws volgt dat uit Amerika komt, wist dat eigenlijk al. Maar wie houdt deze ontwikkeling tegen? We hebben misschien weer profeten als Amos nodig. Al is een beetje gezond verstand ook al genoeg.