Eind jaren tachtig van de vorige eeuw wordt een jonge vrouw,
die ’s avond aan het joggen is in Central Park in New York, verkracht en voor
dood achtergelaten. De ‘schuldigen’ zijn snel gevonden. Vier van de vijf
verdachten zijn jonger dan zestien, de vijfde – Korey Wise – is zestien. En: ze
zijn allen zwart.
De kracht van Didion’s essay is dat zij al in 1990 liet zien
hoe de beschuldiging naadloos paste in het verhaal dat de tijdgeest van toen
van New York maakte, namelijk dat van een stad die zucht onder breidelloze
misdaad, vooral veroorzaakt door de zwarte bevolking. De jongens worden
slachtoffer van dat verhaal, zo ziet zij dan al.
De serie toont de harteloze ondervragingen van de jongens door
rechercheurs die worden aangevuurd door de officier van justitie Linda
Fairstein. Onder immense druk ‘bekennen’ zij de verkrachting, maar a) hun
bekentenissen zitten vol tegenstrijdigheden, en b) de sporen op het lichaam van
het slachtoffer zijn niet te herleiden tot de jongens. Toch worden zij
veroordeeld. Een ware hetze in en door pers (Donald Trump eist in een advertentie
de doodstraf!) lijkt daaraan bij te dragen.
Het lot van de jongens is hartverscheurend, maar dat van Korey Wise slaat alles. Omdat hij zestien is, moet hij naar gevangenissen waar ook volwassenen zitten. Als ‘zedendelinquent’ is zijn positie daar uiterst gevaarlijk: hij komt onderaan de pikorde. Hij wordt door medegevangenen verkracht en meerdere malen finaal in elkaar geslagen.
In 2001 legt de ware dader van de verkrachting een bekentenis af (zijn DNA komt wel overeen met de sporen op het lichaam van de vrouw) en komen de (inmiddels) mannen vrij. Maar de tijd laat zich niet terugdraaien: ze zijn voor het leven getekend. Pas in 2014 schikt de staat New York de zaak met een bedrag van 41 miljoen dollar.
De serie toont hoe het kwaad van racisme zich kan invreten in de structuren van een samenleving en onschuldigen vermorzelt. Nog steeds speelt dit structurele racisme een grote rol in de samenleving van Amerika (en elders). ‘Black Lives Matter’ toont hoe groot de woede van de zwarte bevolking is jegens de bevooroordeelde houding van veel witte politieagenten. En Trump? Die is inmiddels president en stuurt federale troepen naar antiracisme demonstraties. Spijt van zijn oordeel toen heeft hij niet. Linda Fairstein evenmin.