Vroeger waren uitvaarten, om zo te zeggen, ‘confectie’. Eén format paste allen. Familieleden van de overledene hadden meestal al een Bijbelgedeelten of een aantal liederen paraat. In één bijeenkomst kon je als predikant de liturgie voorbereiden.

Tegenwoordig zijn de meeste uitvaarten ‘maatwerk’. Uitvaarten worden wat vorm en inhoud betreft veel meer afgestemd op de overledenen en vooral: op hun familieleden. En die zijn vaak niet meer kerkelijk, dus daar moet ook op afgestemd worden.

Wanneer ik een uitvaart heb, gaat dan ook door een groot deel van mijn weekagenda een streep. De dagen voor de uitvaart vormen stap voor stap een proces dat leidt tot de juiste vormgeving. En wat de rest van het predikantswerk betreft: wat die week niet kan, wordt vooruitgeschoven naar de volgende week.

Met die ruimere voorbereiding van een uitvaart heb ik geen moeite. Het is er alleen maar persoonlijker op geworden. En het past ook veel meer bij deze tijd om de mondigheid van mensen recht te doen. Sterker, het maakt een uitvaart voor mij tot een geliefd onderdeel van mijn werk.

Maar ook ik merk dat het aantal uitvaarten stijgt. En hoezeer het een druk op je legt. Maar of gemeenteleden (een deel van) de taak over moeten nemen?  Ik zie een aantal problemen. Allereerst: doet een predikant dan geen enkele uitvaart meer of slechts een deel? En welk deel dan? Levert dat geen ongelijke behandeling op?

Maar mijn voornaamste vraag is deze. Als predikant ben je pastoraal betrokken bij gemeenteleden. Bijvoorbeeld wanneer je iemand bezoekt tijdens een ziekteproces. Als zo iemand overlijdt, kan een ander dan zomaar inspringen? Dat zal niet in dankbaarheid worden aanvaard.

Maar er zit ook een aantrekkelijke kant aan. Een gemeente is naar mijn mening zelf draagster van het pastoraat (waartoe een uitvaart behoort). Beroepskrachten moeten alleen ingezet worden waar het dragend vermogen van de gemeente(leden) tekort schiet. En met steeds meer mondige en goed opgeleide gemeenteleden stijgt dit dragend vermogen.

‘De dominee gaat voorbij’ luidde de titel van een boek over het predikantschap. De boodschap: misschien sterft het beroep wel uit. Of dat zo is, weet ik niet. Maar de dominee die op alle terreinen thuis én beschikbaar moet zijn, wel. Maar of dat ook moeten betekenen dat ze geen uitvaarten meer doen? Wat vind jij? Laat me eens horen hoe jij er over denkt.