De Noorse jazz in het algemeen is niet vies van religieuze
muziek. Op menig album staan bewerkingen van kerkelijke hymnes. En Utnem zelf
maakte in 2017 het prachtige ‘Night Hymns’, muziek die hij speelde tijdens
doordeweekse kerkdiensten in Oslo. En nu is er dan een album met
Kerstrepertoire.

In het algemeen houd ik niet zo van Kerstmuziek, moet ik bekennen. De opgeklopte sfeer rond Kerst is in en in-vercommercialiseerd. De terreur van goedkope Kerstmuziek op radiostations en in winkelcentra zorgt ervoor dat ik me bij voorkeur een paar weken zou willen afsluiten van de wereld. En dan telkens weer die zoveelste versie van Kersthits of de gemakkelijke of obligate uitvoeringen van kerkelijke gezangen. Brrrr..

Maar dit album! Ik zou wensen dat het in elke huiskamer deze
weken klinkt als tegengif tegen alle nep. Hier vind je oprechte, authentieke
muziek van hoge kwaliteit die nergens sentimenteel wordt. Traditionals worden
gestript tot de kern, zodat de ware betekenis van Kerst zonder woorden tot je
hart doordringt. Dat beide musici in hun leven blijk geven van affiniteit met
en respect voor kerkelijke muziek, maakt het alleen nog maar geloofwaardiger.
Beide musici verraden ondertussen hun genre niet, maar zetten het juist in om
traditionele Kerstliederen een diepere gloed te geven. Het maakt dat dit album
wat mij betreft een blijvertje is voor de Kersttijd.

De luisteraar hoort versies van bekende Kerstliederen, zoals
The Infant King, Joy to the World, Silent Night, maar het zijn
voornamelijk Scandinavische hymnes die de beide topmusici een eigen leven
inblazen. En neem dat inblazen maar letterlijk als het om Seim gaat: kenmerkend
voor zijn spel is dat hij vaak zo zacht wil spelen dat er nauwelijks
muziektonen uit zijn sax komen, maar alleen lucht. Zoals in Det kimer nå
til julefest (Het is bijna Kerstfeest): een langzaam nummer dat de stille
verwachting van advent prachtig oproept. Na jazzy inleidend spel komt Seim tot
de prachtige melodielijn, waarop hij vervolgens met meer volume weer
improviserend losgaat.

Het pianospel van Utnem is minstens zo subtiel. In No
koma Guds englar (soms hoef je het Noors niet eens te vertalen!) lijkt het
wel alsof je de engelen ruisend hoort aankomen. Ondertussen neemt de sax het
langzaam over met eigenzinnige melodielijnen die gaandeweg het spoor vinden van
de oorspronkelijke hymne. Nu moet een saxofoon af en toe ook kreunen en
scheuren, en dat doe die van Seim ook. Bijvoorbeeld in Mitt hjerte alltid
vanker (Mijn hart dwaalt altijd af, volgens Google translate).

Overigens bespeelt Utnem af en toe het harmonium (of een vergelijkbaar instrument), bijvoorbeeld op The Infant King en Silent Night. Maar meestal houdt hij het bij zijn Steingraeber-vleugel (die opgesteld staat in de Tøyenkirken in Oslo, de kerk waar Utnem speelt en waar de cd ook is bopgenomen). Met zijn spel ondersteunt hij soms sprankelend, maar meestal bescheiden en stuwend het spel van zijn kompaan, al geeft die het stokje vaak weer terug, waardoor de beide heren met hun samenspel één prachtig muzikaal koord vlechten.

Ik zou zeggen: koop het album of stream het, en laat je betoveren door de wonderschone tonen. Dan worden het vast een Kerst vol betekenis!